مارگیر و اژدها؛ آموزش نکته‌وار تفکر و پژوهش ششم ابتدایی
مارگیری در کوه و صحرا اژدهایی یخ‌زده پیدا کرد و آن را به شهر آورد. اگر جای او بودید، قبل از این کار به چه چیزهایی فکر می‌کردید؟
در این درس با داستان «مارگیر و اژدها» از مثنوی مولانا آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم هر انتخاب و تصمیمی نتایج فوری، کوتاه‌مدت و بلندمدت دارد.
در این درس چه چیزهایی یاد می‌گیریم؟
- داستان مارگیر و اژدها چه شرایطی دارد و شرایط در آن چگونه تغییر می‌کند؟
- مارگیر چه اشتباهی کرد و آن اشتباه چه نتایجی داشت؟
- هر تصمیم چه نتایجی برای خودمان و دیگران دارد؟
- در برخورد با شرایط مشابه چگونه اقدام مناسب انجام دهیم؟
نتایج تصمیم یعنی چه؟
نتایج فوری، کوتاه‌مدت و بلندمدت
تصمیم‌گیری‌های ما نتایجی برای خودمان و دیگران دارد. گاهی این نتایج فوری است، گاهی کوتاه‌مدت و گاهی بلندمدت.
ممکن است یک انتخاب نتیجه‌ی فوری مناسبی داشته باشد، اما در کوتاه‌مدت یا بلندمدت نتیجه‌ی آن نامناسب باشد؛ یا برعکس.
مثال: مارگیر اژدها را آورد و در همان لحظه همه برای تماشا جمع شدند (نتیجه‌ی فوری)؛ اما وقتی اژدها زنده شد، نتیجه‌ی تصمیم او بسیار خطرناک بود.
سه نوع نتیجه را با هم مقایسه کنیم
نتیجه‌ی فوری
همان لحظه یا چند لحظه بعد از تصمیم اتفاق می‌افتد. (مثال: مردم دور مارگیر جمع شدند.)
نتیجه‌ی کوتاه‌مدت
در چند ساعت یا چند روز بعد دیده می‌شود. (مثال: با گرم شدن هوا، اژدها کم‌کم زنده شد.)
نتیجه‌ی بلندمدت
اثر آن مدت‌ها بعد باقی می‌ماند. (مثال: پیامدهای تلخ تصمیم، برای مارگیر و مردم شهر.)
گام‌های انجام فعالیت‌های درس
شنیدن داستان
ابتدا داستان «مارگیر و اژدها» را می‌شنویم. این داستان یکی از داستان‌های مثنوی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی است.
گفت‌وگو کنید (۱)
درباره‌ی این پرسش‌ها گفت‌وگو کنید: مارگیر با خود چه اندیشید که اژدها را به شهر آورد؟ آیا او درست فکر می‌کرد؟ چرا؟ اشتباه‌های مارگیر چه بود و چه نتایجی داشت؟ آیا کسانی را می‌شناسید که گاهی مانند مارگیر رفتار کرده باشند؟ آیا شما هم گاهی (حتی در موارد جزئی) مانند مارگیر فکر یا عمل کرده‌اید؟
گفت‌وگو کنید (۲)
مهرداد با اجازه‌ی پدرش از گوشی او استفاده می‌کرد و پیامکی از شماره‌ای ناشناس دریافت کرد: «شما برنده‌ی خوش‌شانس ما هستید و برنده‌ی یک دستگاه تلفن همراه شده‌اید. برای اطلاع از شیوه‌ی دریافت آن بر روی لینک (پیوند) زیر کلیک کنید.» اگر جای مهرداد بودید چه می‌کردید؟ کلیک کردن بر روی این نوع پیام‌ها چه پیامدهایی می‌تواند داشته باشد؟
فعالیت در خانه
ابتدا یکی از خواسته‌های خود را بنویسید. سپس درباره‌ی دو پرسش پایین با دوستان یا افراد خانواده صحبت کنید و نتیجه‌ی گفت‌وگوها را بنویسید: دستیابی به این خواسته بر زندگی شما و دیگران چه تأثیری دارد؟ چه وقت می‌توانیم مطمئن باشیم خواسته‌های ما به خودمان و دیگران آسیب نمی‌رساند؟
نمونه پاسخ‌ها
اشتباه‌های مارگیر (نمونه)
- بدون بررسی کافی فکر کرد اژدها مرده است.
- فقط به نتیجه‌ی فوری، یعنی دیده شدن و کسب شهرت، توجه کرد.
- به خطر برای خود و مردم فکر نکرد.
او پیش از تصمیم، نتایج کوتاه‌مدت و بلندمدت را نسنجید.
رفتار درست مهرداد (نمونه)
- روی لینک کلیک نمی‌کند.
- موضوع را به پدر یا مادرش می‌گوید.
- پیام را پاک می‌کند یا شماره را مسدود می‌کند.
کلیک بر چنین پیام‌هایی ممکن است باعث سرقت اطلاعات، برداشت از حساب یا آلوده شدن گوشی شود.
چه وقت مطمئن باشیم خواسته‌مان آسیب نمی‌رساند؟ (نمونه)
وقتی نتایج فوری، کوتاه‌مدت و بلندمدت آن را بررسی کرده باشیم، از افراد آگاه مثل پدر، مادر و آموزگار مشورت کنیم و ببینیم دستیابی به آن خواسته به سلامت، امنیت و حقوق خودمان و دیگران آسیبی نمی‌زند.
پاسخ فعالیت در خانه به خواسته و تجربه‌ی خودتان بستگی دارد. این‌ها فقط نمونه‌اند.
نکته‌ی امتحانی: این درس بیشتر با موقعیت و فعالیت سنجیده می‌شود. شما باید بتوانید برای یک تصمیم، نتایج فوری، کوتاه‌مدت و بلندمدت را با دلیل بیان کنید.
جمع‌بندی درس
- تصمیم‌گیری‌های ما برای خودمان و دیگران نتایجی دارد.
- این نتایج گاهی فوری، گاهی کوتاه‌مدت و گاهی بلندمدت است.
- یک انتخاب ممکن است نتیجه‌ی فوری مناسب ولی نتیجه‌ی بلندمدت نامناسب داشته باشد، یا برعکس.
- مارگیر فقط به نتیجه‌ی فوری فکر کرد و دچار اشتباه شد.
- در نظر گرفتن نتایج فوری، کوتاه‌مدت و بلندمدت، یکی از جنبه‌های انتخاب و تصمیم‌گیری است.
دانلود فایل آموزشی
کتاب تفکر و پژوهش ششم، درس مارگیر و اژدها را به‌صورت PDF دانلود کنید.
شما تا حالا در موقعیتی بوده‌اید که فقط به نتیجه‌ی فوری فکر کنید و بعد پشیمان شوید؟ در بخش دیدگاه‌ها برایمان بنویسید.