انشا دربارهی درختی که پا در هواست: ۳ نمونهی آماده (کوتاه، متوسط و ادبی)
گاهی دنیا وقتی وارونه شود، قدر جای درست هر چیز را بهتر میفهمیم.
انشای «درختی که پا در هواست» یک تمرین خیالپردازی در درس نگارش است: دانشآموز به حیاط مدرسه نگاه میکند و درختی را وارونه تصور میکند. در این مطلب متن اصلی انشا، شیوهی نوشتن گامبهگام و سه نمونهی آماده را با نشاندادن آرایهها (جانبخشی، تشبیه، تضاد، استعاره) گذاشتهایم.
خلاصه در یک نگاه
- این انشا از دید خود دانشآموز نوشته میشود: آنچه در حیاط مدرسه دیده و آنچه در خیال خود ساخته است.
- از مکان و زمان شروع کنید: زنگ آخر، درس نگارش، حیاط مدرسه.
- اول درخت واقعی را توصیف کنید (کنار آبخوری)، بعد درخت وارونهی خیالی را.
- خیالپردازی را با پرسشهای ساده جلو ببرید: درخت آب را از کجا بخورد؟ پرندهها کجا لانه بسازند؟
- پایان را با یک نتیجهگیری روشن ببندید: هر چیز در جای خودش زیباست.
متن اصلی انشا
زنگ آخر، درس نگارش داشتیم. معلم از ما خواسته بود به حیاط مدرسه برویم و خیلی دقیق به آن نگاه کنیم. بعد از حدود ده دقیقه به کلاس برگشتیم. معلم گفت هر کدام از شما از زاویهی دید خود دربارهی حیاط یک انشا بنویسید.
در حیاط مدرسه، چیزی که بیشتر از همه توجه مرا جلب کرد درختی بود که کنار آبخوری قرار داشت. در تصور خودم آن را وارونه دیدم؛ تصور جالبی بود. درختی که برگهایش روی زمین و ریشههایش در هوا پخش شده بود. ریشههایی که در هم پیچیده بودند و صحنههای ترسناکی ساخته بودند.
نمیتوانستم تصور کنم درخت وارونه چطور زنده میماند. شاید فقط وقتی باران میبارید میتوانست تشنگیاش را برطرف کند و آب را به برگهایش برساند. اما درخت وارونه به جای اینکه برگهایش نور آفتاب را بگیرند، ریشههایش آفتاب را میدیدند.
درخت پا در هوا فقط نظم خودش را به هم نمیریخت، پرندگانی را هم که روی شاخههایش لانه ساخته بودند گمراه میکرد. بیچاره پرندهها که نمیدانستند حالا کجا باید لانه بسازند. آسمانی که همیشه بالای سرش بود حالا زیر پاهایش گسترده شده بود و بالای سرش، که همیشه فضایی باز و هوایی خوش بود، حالا زمینی سفت و سخت بود. دنیای وارونه، دنیای عجیبی است.
معنی واژهها و پیام انشا
| واژه یا عبارت | معنی |
|---|---|
| وارونه | برعکس، سروته |
| زاویهی دید | جایگاهی که از آن به چیزی نگاه میکنیم؛ نگاه و برداشت شخصی |
| تصور | در ذهن مجسم کردن، خیال کردن |
| گمراه کردن | سرگردان کردن و از راه درست دور کردن |
| گسترده | پهنشده، پخششده |
پیام انشا: هر چیز در جای درست خودش معنا دارد و اگر جای چیزها عوض شود، نظم دنیا به هم میریزد؛ پس باید قدر نظم طبیعت را دانست.
الگوی نوشتن انشا
| بخش | چه بنویسیم؟ | طول پیشنهادی |
|---|---|---|
| مقدمه | زنگ نگارش، درخواست معلم و رفتن به حیاط مدرسه | ۲ تا ۳ جمله |
| بدنهی ۱: درخت کنار آبخوری | توصیف درختی که بیشتر از همه توجه را جلب کرده است | یک پاراگراف |
| بدنهی ۲: درخت وارونه | برگها روی زمین، ریشهها در هوا؛ درخت چطور زنده میماند؟ | یک پاراگراف |
| بدنهی ۳: پرندهها و آسمان | پرندههای گمراه، آسمان زیر پا و زمین بالای سر | یک پاراگراف |
| نتیجهگیری | پیام انشا: هر چیز در جای خودش زیباست | ۲ تا ۳ جمله |
نمونهی ۱: انشای کوتاه (مناسب پایههای ابتدایی)
درختی که پا در هوا بود
آرایهی این نمونه: جانبخشی
به نام خداوند بخشنده و مهربان
زنگ آخر درس نگارش داشتیم. معلم از ما خواست به حیاط مدرسه برویم و با دقت به آن نگاه کنیم. بعد از چند دقیقه به کلاس برگشتیم و معلم گفت: «هر کس از دید خودش دربارهی حیاط انشا بنویسد.»
در حیاط مدرسه درختی کنار آبخوری بود که بیشتر از همه توجه مرا جلب کرد. با خودم فکر کردم اگر این درخت وارونه بود چه میشد؟ برگهایش روی زمین بود و ریشههایش در هوا.
درخت بیچاره فقط وقتی باران میآمد میتوانست تشنگیاش را برطرف کند. (جانبخشی: درخت تشنه میشود) پرندهها هم نمیدانستند باید کجا لانه بسازند.
دنیای وارونه دنیای عجیبی است. هر چیز در جای خودش قشنگ است.
نمونهی ۲: انشای متوسط با ساختار کامل و آرایهها (مناسب پایههای ششم تا هشتم)
دنیایی که وارونه شد
آرایههای این نمونه: جانبخشی، تشبیه، تضاد (داخل پرانتز مشخص شدهاند)
به نام خداوند بخشنده و مهربان
مقدمه. زنگ آخر درس نگارش داشتیم. معلم از ما خواست به حیاط مدرسه برویم و ده دقیقه خیلی دقیق به آن نگاه کنیم. وقتی به کلاس برگشتیم، گفت: «هر کدام از شما از زاویهی دید خودش دربارهی حیاط انشا بنویسد.»
درخت کنار آبخوری. در حیاط مدرسه چیزی بیشتر از همه نگاه مرا به خودش کشید؛ درختی که کنار آبخوری ایستاده بود. شاخههایش مثل دستهایی باز به سمت آسمان رفته بودند (تشبیه: شاخهها به دست) و برگهایش با نسیم آرام تکان میخوردند.
درخت وارونه. ناگهان در خیالم درخت را وارونه دیدم. برگهایش روی زمین پخش شده بود و ریشههایش مثل مارهایی در هم پیچیده در هوا تاب میخوردند (تشبیه: ریشهها به مار). با خودم گفتم: «این درخت چطور میتواند زنده بماند؟» شاید فقط وقتی باران میبارید تشنگیاش برطرف میشد. ریشههایش هم به جای برگها، آفتاب را میدیدند.
پرندههای گمراه. درخت وارونه تنها نظم خودش را به هم نمیریخت، پرندههایی را هم که روی شاخههایش لانه داشتند سرگردان میکرد. پرندههای بیچاره نمیدانستند حالا کجا باید لانه بسازند. (جانبخشی: پرندهها فکر و سرگردانی دارند) آسمان که همیشه بالای سر درخت بود، حالا زیر پاهایش بود و زمین سفت، بالای سرش. (تضاد: آسمان و زمین، بالا و پایین)
نتیجهگیری. دنیای وارونه دنیای عجیبی است. فهمیدم که هر چیزی در جای خودش زیباست و باید قدر نظم طبیعت را بدانیم.
نمونهی ۳: انشای ادبی (مناسب پایههای بالاتر)
وقتی آسمان زیر پای درخت رفت
به نام خداوند بخشنده و مهربان
مقدمه. زنگ آخر بود و بوی تعطیلی در کلاس میپیچید که معلم نگارش ما را به حیاط فرستاد تا نگاه کنیم؛ اما نه نگاهی گذرا، نگاهی که زیر ظاهر چیزها را ببیند. ده دقیقه که گذشت به کلاس برگشتیم و معلم گفت: «هر کس از دریچهی چشم خودش، حیاط را بنویسد.»
پاراگراف اول. در میان آن همه دیوار و سنگفرش و صدای بچهها، درختی کنار آبخوری ایستاده بود؛ آرام و صبور، مثل پیرمردی که سالها نگهبان آن گوشه بوده است (تشبیه). نگاهم به او گره خورد و ناگهان در خیالم دنیا را زیر و رو کردم.
پاراگراف دوم. درخت را وارونه دیدم: برگهایش روی خاک پهن شده بود و ریشههای درهمتنیدهاش مثل دستهایی بیقرار به آسمان چنگ میزد (تشبیه). صحنهای ترسناک و عجیب بود. با خود گفتم: «این درخت چگونه نفس میکشد؟» شاید تنها در روزهای بارانی، آسمان دلش به حال او میسوخت و جرعهای آب به او میرساند. (جانبخشی: آسمان دلش میسوزد) آفتاب هم به جای آنکه بر برگها بتابد، بر ریشهها میتابید.
پاراگراف سوم. پرندههای لانهساز نمیدانستند آشیان خود را کجا بسازند؛ خانهشان در هم ریخته بود و راه برگشت را گم کرده بودند. آسمانی که همیشه سقف سر درخت بود، حالا فرشی زیر پاهایش بود و بالای سرش، که روزگاری فضایی باز و هوایی دلانگیز بود، زمینی سفت و بیرحم قرار داشت. (تضاد: آسمان و زمین)
نتیجهگیری. دنیای وارونه دنیای عجیب و ناآرامی است. درخت مرا آموخت که هر چیز تنها در جای خودش معنا دارد و زیبایی دنیا در همین نظم است. پس بیایید قدر جای درست چیزها را بدانیم.
چه چیزی انشا را بهتر میکند؟
- از دیدهها شروع کنید: اول چیزی را که واقعاً دیدهاید بنویسید، بعد خیالپردازی کنید.
- پرسش بسازید: یک جملهی «با خودم گفتم: این درخت چطور زنده میماند؟» خیال را زنده میکند.
- همهی حسها را بیاورید: صدای پرندهها، نور آفتاب، تشنگی درخت.
- آرایهها را سنجیده بیاورید: دو یا سه تشبیه و یک جانبخشی کافی است.
- پایان روشن: آخر متن بگویید این خیالپردازی چه چیزی به شما آموخت.
آرایههایی که میتوان استفاده کرد
| آرایه | معنی | مثال از این انشا |
|---|---|---|
| جانبخشی | انسانوار کردن شیء یا حیوان | درخت تشنه بود و آسمان دلش سوخت |
| تشبیه | مانند کردن چیزی به چیز دیگر | ریشهها مثل مارهایی در هم پیچیده بودند |
| تضاد | آوردن دو واژهی ضد هم در کنار هم | آسمان و زمین، بالا و پایین |
| کنایه | گفتن چیزی با معنای دیگر | پا در هوا بودن؛ یعنی بیپایه و ناپایدار بودن |
جملههای آماده برای مقدمه و نتیجه
برای شروع
- زنگ آخر درس نگارش داشتیم و معلم ما را به حیاط مدرسه فرستاد.
- در حیاط مدرسه، درختی کنار آبخوری توجه مرا به خودش جلب کرد.
- ناگهان در خیالم دنیا را وارونه دیدم؛ برگها روی زمین و ریشهها در هوا.
برای پایان
- دنیای وارونه دنیای عجیبی است.
- هر چیز تنها در جای خودش زیباست.
- پس قدر نظم طبیعت و جای درست چیزها را بدانیم.
نکتههای نگارشی انشا
- با «به نام خداوند بخشنده و مهربان» شروع کنید و عنوان را در سطر اول بنویسید.
- سر هر پاراگراف کمی تورفتگی بگذارید.
- زمان فعلها را در سراسر متن یکسان نگه دارید (گذشته).
- متن را یک بار با صدای بلند بخوانید تا غلطها پیدا شود.
به نظر تو اگر درخت وارونه میشد، پرندهها کجا لانه میساختند؟ جوابات را در بخش نظرات بنویس 👇


عالی بود