نگارش ششم درس اول: معرفت آفریدگار

در این درس چه یاد می‌گیریم؟

• املاشناخت نوع جمله‌ها و نشانهٔ نگارشی هر کدام
• نگارشنوشتن متن با واژه‌های داده‌شده و ادامه‌دادن داستان
• کارگاهتوصیف بهار، معرفی زیبایی‌های محل زندگی و توضیح ضرب‌المثل
• قاعدهپرهیز از واژهٔ گفتاری، پرهیز از تکرار و ساده و خوانا نوشتن

املا و دانش زبانی: انواع جمله

در این درس باید نوع جمله‌ها را تشخیص بدهید و نشانهٔ نگارشی پایان هر جمله را بنویسید. خلاصهٔ مطلب این است:

• خبریخبر می‌دهد و پایانش نقطه است. مثال: «خداوند آفریدگار جهان است.»
• پرسشیسؤال می‌پرسد و پایانش علامت سؤال است. مثال: «بهار چگونه از راه می‌رسد؟»
• امریدستور یا خواهش دارد و پایانش نقطه یا علامت تعجب است. مثال: «به آسمان نگاه کن.»
• عاطفیشادی، شگفتی یا غم را نشان می‌دهد و پایانش علامت تعجب است. مثال: «چه آسمان زیبایی!»

تمرین کوتاه

نوع هر جمله را مشخص کنید و نشانهٔ پایانی مناسب بگذارید.

• چه گل‌های رنگارنگی
• در باغ قدم بزن
• پرندگان کجا آشیانه می‌سازند
• آسمان آبی است
• کاش بهار همیشه می‌ماند

پاسخ

• عاطفیچه گل‌های رنگارنگی!
• امریدر باغ قدم بزن.
• پرسشیپرندگان کجا آشیانه می‌سازند؟
• خبریآسمان آبی است.
• عاطفیکاش بهار همیشه می‌ماند!

بیت درس: برگ درختان سبز

نگارش: نوشتن متن با واژه‌های داده‌شده

وقتی چند واژه مثل بهار، سوسن، نرگس، لاله‌زار و بلبل به شما می‌دهند، فقط آن‌ها را پشت هم نچینید. اول تصمیم بگیرید همه در چه صحنه‌ای کنار هم قرار می‌گیرند (مثلاً صبح یک باغ در بهار) و بعد با جمله‌های ساده همان صحنه را بنویسید.

نمونهٔ نوشته

بهار که از راه می‌رسد، باغ ما رنگ دیگری می‌گیرد. سوسن و نرگس سر از خاک بیرون می‌آورند و لاله‌زار پر از رنگ سرخ و زرد می‌شود. بلبل بر شاخهٔ درخت می‌نشیند و آواز می‌خواند. دیدن این همه زیبایی مرا به یاد آفریدگاری می‌اندازد که همه را با دقت ساخته است.

ادامه‌دادن داستان در سه قدم

• قدم ۱جملهٔ آخر داستان را دوباره بخوانید و ببینید چه اتفاقی افتاده است.
• قدم ۲از خودتان بپرسید: بعدش چه شد؟ شخصیت چه احساسی دارد؟ داستان چطور تمام می‌شود؟
• قدم ۳جواب‌ها را در یک بند کوتاه و پیوسته بنویسید، بدون تکرار «بعد... بعد...».

نمونه برای تمرین (با آغازی دیگر)

سارا جلوی درخت ایستاد و به برگ‌هایش خیره شد. با دقت دید که رگبرگ‌های هر برگ مثل نقشهٔ راه‌های کوچک است. به پدربزرگ گفت: «چه کسی این‌همه ظرافت را کشیده؟» پدربزرگ لبخند زد و گفت: «همان که تو و مرا آفریده است.» سارا یک برگ را با احتیاط برداشت و لای دفترش گذاشت تا هر وقت به آن نگاه کرد، یاد این روز بیفتد.

کارگاه نویسندگی

هنگام نوشتن به این نکته‌ها توجه کنید:

• از واژه‌های گفتاری و شکسته استفاده نکنید.
• از تکرار واژه‌ها بپرهیزید.
• ساده و خوانا بنویسید.

۱) توصیف بهار همراه با شعر

برای توصیف خوب از حواس‌تان کمک بگیرید: چه می‌بینید؟ چه می‌شنوید؟ چه بویی می‌آید؟ بعد یک یا دو بیت مناسب را در جای درست متن بیاورید.

نمونه: بهار آمده است. هوا نرم و خنک شده و بوی خاک خیس و شکوفه در کوچه پیچیده است. درختان لباس سبز پوشیده‌اند و صدای پرندگان از هر شاخه‌ای شنیده می‌شود. وقتی به برگ‌های تازه نگاه می‌کنم، یاد این بیت سعدی می‌افتم: «برگ درختان سبز در نظر هوشیار / هر ورقش دفتری است معرفت کردگار». راست می‌گوید؛ هر برگ نشانه‌ای از دانایی و هنر آفریدگار است.

۲) معرفی زیبایی‌های محل زندگی

سه چیز را نام ببرید (یک جای دیدنی، یک غذا یا سوغات، یک ویژگی مردم) و برای هر کدام یک ویژگی بنویسید؛ بعد آن‌ها را با جمله‌های کوتاه به هم وصل کنید.

نمونه (با محل خودتان تغییرش دهید): زادگاه من شهری آرام و دوست‌داشتنی است. در بهار، باغ‌هایش پر از شکوفه می‌شود و در پاییز، کوه‌های اطرافش رنگارنگ می‌شوند. مردمش مهربان و مهمان‌نوازند و هر مهمانی را با چای و شیرینی پذیرایی می‌کنند. من به زادگاهم افتخار می‌کنم.

۳) ضرب‌المثل «شکر نعمت، نعمتت افزون کند»

در توضیح ضرب‌المثل سه کار بکنید: معنی ساده‌اش را بگویید، مثالی بزنید و نتیجه بگیرید.

نمونه: این ضرب‌المثل می‌گوید اگر از چیزهایی که خدا به ما داده سپاسگزار باشیم، نعمت‌های ما بیشتر می‌شود. مثلاً کسی که قدر سلامتی و خانواده‌اش را می‌داند، از آن‌ها بهتر مراقبت می‌کند و بیشتر احساس خوشبختی دارد. پس باید قدر نعمت‌ها را بدانیم و شکرگزار باشیم. سعدی هم دربارهٔ نعمت‌ها گفته است:

متن غلط، متن درست: ویرایش را یاد بگیرید

این متن را بخوانید و اشکال‌هایش را پیدا کنید.

پیش از ویرایش: بهار خیلی قشنگه. درختا خیلی سبز شدن. بعد گلا باز شدن. بعد پرنده ها اومدن. بعد من خیلی خوشحال شدم.

پس از ویرایش: بهار فصل زیبایی‌هاست. درختان سبز می‌شوند، گل‌ها شکوفه می‌دهند و پرندگان نغمه‌خوانان به باغ برمی‌گردند. دیدن این همه زیبایی دل مرا شاد می‌کند.

• واژه‌های گفتاری («قشنگه، درختا، گلا، اومدن») به نوشتاری تبدیل شد.
• «خیلی» و «بعد» که چند بار تکرار شده بودند، حذف یا جایگزین شدند.
• جمله‌های کوتاه و پراکنده به هم پیوستند.

بانک واژه برای نوشتن بهتر

• قشنگ: زیبا، دلپذیر، دل‌انگیز، خوش‌منظر
• خوب: نیکو، پسندیده، شایسته
• خیلی: بسیار، فراوان، بی‌نهایت
• بعد: سپس، آن‌گاه، پس از آن
• خوشحال: شادمان، دل‌شاد، خرسند

چک‌لیست خودارزیابی

• نوشته‌ام آغاز، بدنه و پایان مشخص دارد؟
• واژهٔ گفتاری یا شکسته در آن مانده است؟
• واژه‌ای را بی‌دلیل تکرار کرده‌ام؟
• نشانهٔ پایان همهٔ جمله‌ها (نقطه، ؟ یا !) را گذاشته‌ام؟
• نوشته‌ام را یک بار از اول تا آخر بلند خوانده‌ام؟

تمرین بیشتر

• در پنج سطر بنویسید اگر یک روز به طبیعت بروید، کدام نشانه‌های آفرینش را بیشتر می‌بینید.
• سه جملهٔ خبری، دو جملهٔ پرسشی و یک جملهٔ عاطفی دربارهٔ آسمان شب بنویسید.
• با واژه‌های «پرنده، باران، سپاس، نعمت» یک بند بنویسید.