نگارش ششم درس ششم: ای وطن

در این درس چه یاد می‌گیریم؟

• املاواژه‌های دارای صدای «س»، منادا و نشانهٔ ندا
• نگارشادامه‌دادن متن «وطنم را دوست دارم» و نوشتن خاطره
• کارگاهتشبیه، حق و مسئولیت در برابر میهن و توضیح یک عبارت

املا و دانش زبانی

۱) واژه‌هایی که صدای «س» دارند

در زبان فارسی صدای «س» را با سه حرف می‌نویسیم: س، ث، ص. در این تمرین باید از متن درس واژه‌هایی را که صدای «س» دارند پیدا کنید و بنویسید. برای نوشتن درست آن‌ها این راه‌ها کمک می‌کند:

• سپرکاربردترین است؛ مثل سرزمین، سرود، سبز
• ثدر واژه‌های عربی؛ مثل ثروت، ثابت، ثمر
• صدر واژه‌های عربی؛ مثل صبر، صدا، خالص

برای تشخیص درست املا، از هم‌خانواده‌ها کمک بگیرید: «ثروت» و «ثروتمند» با «ث» هستند و «صبر» و «صبور» با «ص».

۲) کامل کردن جمله‌ها با واژه‌های درس

در این تمرین باید جمله‌ها را با واژه‌های متن درس کامل کنید. روش کار:

• ۱جمله را کامل بخوانید و ببینید چه معنایی دارد.
• ۲واژه‌های درس را مرور کنید و آن را که با معنا جور است انتخاب کنید.
• ۳املای واژه را با دقت بنویسید و جمله را دوباره بخوانید.

۳) منادا و نشانهٔ ندا

منادا کسی یا چیزی است که او را صدا می‌زنیم و نشانهٔ ندا حرف یا واژه‌ای است که برای صدا زدن می‌آید. نشانه‌های ندا:

• ایای وطن، ای دوست
• یایا رب
• ـادر آخر واژه: سعدیا، خدایا

نمونه‌ها

• ای وطننشانهٔ ندا: «ای»، منادا: «وطن»
• سعدیا، مرد نکونام نمیرد هرگزنشانهٔ ندا: «ـا»، منادا: «سعدی»
• ای خدانشانهٔ ندا: «ای»، منادا: «خدا»
• خدایانشانهٔ ندا: «ـا»، منادا: «خدا»

نگارش

۱) ادامه‌دادن متن «وطنم را دوست دارم»

متنی که با «وطنم را دوست دارم» شروع می‌شود باید تا یک بند ادامه پیدا کند. این سه پرسش به شما کمک می‌کند: وطن را به چه دلیل دوست دارید؟ چه چیزهایی در آن برایتان ارزشمند است؟ برای آبادانی آن چه کاری می‌خواهید بکنید؟

نمونه: وطنم را دوست دارم، چون خاک آن مهد تمدن و فرهنگ کهن است و در آن مادر و پدرم و دوستانم زندگی می‌کنند. از کوه‌ها و دشت‌ها و دریاهایش، تا شعرهای سعدی و حافظ و فردوسی، همه‌چیزش برایم عزیز است. می‌خواهم خوب درس بخوانم و در آینده برای آبادانی و سربلندی ایران تلاش کنم.

۲) نوشتن خاطره

یکی از موضوع‌های زیر را انتخاب کنید و خاطرهٔ خودتان را از آن بنویسید:

• شب یلدا
• عید نوروز
• دههٔ فجر

یک خاطرهٔ خوب این بخش‌ها را دارد: زمان و مکان، افراد، اتفاق اصلی، احساس شما.

نمونهٔ خاطره: شب یلدا

پارسال شب یلدا خانهٔ مادربزرگ جمع شدیم. سفره پر از انار، هندوانه و آجیل بود و همه دور کرسی نشسته بودیم. پدربزرگ دیوان حافظ را باز کرد و برایمان فال گرفت. وقتی بیت را خواند، همه خندیدیم و دلمان گرم شد. هنوز طعم آن انار شیرین و گرمای خانهٔ مادربزرگ را به یاد دارم و منتظرم یلدای امسال زودتر برسد.

کارگاه نویسندگی

۱) تشبیه

تشبیه آن است که کسی یا چیزی را به کسی یا چیزی دیگر مانند کنند. از تشبیه برای زیباتر کردن نوشته می‌توان استفاده کرد. در جمله‌های تشبیهی معمولاً از واژه‌هایی مثل مثل، مانند، چون، همانند استفاده می‌شود.

نمونه‌ها

• مادرمادر مثل خورشید، گرم و مهربان است.
• پدرپدر ما مانند کوه، استوار و پشتیبان ماست.
• دوستدوستت چون آینه، راستگوست و ایرادهایت را نشانت می‌دهد.
• یارانیاران همانند انگشتان یک دست، در کنار هم قوی‌اند.

۲) حق و مسئولیت در برابر میهن

در جدول کتاب، ستون اول «مسئولیتی که ما در برابر میهن داریم» و ستون دوم «حقی که میهن برای ما قائل است» است. برای هر مسئولیت یک حق مناسب بنویسید. چند نمونه:

• ۱حق: تحصیل در مدرسه با امکانات آموزشی ← مسئولیت: مراقبت از وسایل و ابزارهای مدرسه
• ۲حق: زندگی در امنیت و آرامش ← مسئولیت: رعایت قانون و احترام به حقوق دیگران
• ۳حق: بهره‌مندی از بهداشت و درمان ← مسئولیت: رعایت بهداشت و نظافت در محیط زندگی
• ۴حق: استفاده از پارک‌ها و فضای سبز ← مسئولیت: حفظ درختان و پاکیزه نگه داشتن محیط زیست

۳) عبارت «وطن‌دوستی نشانهٔ ایمان است»

در توضیح این عبارت چند کار بکنید: معنی آن را به زبان ساده بگویید، مثالی بزنید و نتیجه بگیرید.

نمونه: معنی این عبارت این است که کسی که به وطنش علاقه دارد و برای آن تلاش می‌کند، نشان می‌دهد که انسانی باایمان و مسئول است. مثلاً دانش‌آموزی که از وسایل مدرسه مراقبت می‌کند، محیط زیست را آلوده نمی‌کند و خوب درس می‌خواند، به کشورش خدمت کرده است. پس وطن‌دوستی فقط با حرف زدن نیست، بلکه با رفتار و کار درست دیده می‌شود.

متن غلط، متن درست: ویرایش را یاد بگیرید

پیش از ویرایش: وطن ما خیلی قشنگه و من دوسش دارم. باید بهش کمک کنیم. بعد باید درس بخونیم.

پس از ویرایش: وطن ما بسیار زیباست و من آن را دوست دارم. باید برای آبادانی آن تلاش کنیم و خوب درس بخوانیم.

• واژه‌های گفتاری («قشنگه، دوسش، بهش، بخونیم») به نوشتاری تبدیل شد.
• «خیلی» با «بسیار» جایگزین شد.
• جمله‌ها با هم پیوند خوردند و «بعد» تکراری حذف شد.

بانک واژه برای نوشتن بهتر

• میهن: وطن، سرزمین، کشور
• آبادانی: پیشرفت، عمران
• سربلندی: افتخار، عزت
• مسئولیت: وظیفه، تعهد
• ایمان: باور، اعتقاد

چک‌لیست خودارزیابی

• منادا و نشانهٔ ندا را در جمله‌ها درست تشخیص داده‌ام؟
• واژه‌های دارای صدای «س» را با حرف درست (س، ث، ص) نوشته‌ام؟
• در خاطره‌ام زمان، مکان، افراد و احساسم را نوشته‌ام؟
• واژهٔ گفتاری یا شکسته در نوشته‌ام مانده است؟
• نوشته‌ام را یک بار از اول تا آخر بلند خوانده‌ام؟

تمرین بیشتر

• پنج جمله بنویسید که در آن‌ها منادا و نشانهٔ ندا باشد و زیر هر کدام را خط بکشید.
• برای «کتاب»، «معلم» و «باران» یک تشبیه بسازید و در جمله به کار ببرید.
• خاطره‌ای از یک سفر خانوادگی در پنج سطر بنویسید.
• دو حق و دو مسئولیت دیگر دربارهٔ وطن به جدول بالا اضافه کنید.