نارنجیپوش امانتدار؛ آموزش نکتهوار تفکر و پژوهش ششم ابتدایی
فرض کنید کیفی پیدا میکنید که پر از پول، طلا و مدارک مهم است و صاحبش را نمیشناسید. چه احساسی پیدا میکنید و چه تصمیمی میگیرید؟
در این درس (انتخابی) با خواندن چند خبر، خود را به جای دیگران میگذاریم و دربارهی انتخابهای ممکن و دلایل آنها فکر میکنیم. این کار مهارت ما را در بیان افکار، استدلال و تصمیمگیری تقویت میکند.
در این درس چه چیزهایی یاد میگیریم؟
- در موقعیتی که ناگزیر به انتخاب بین خوب و بد هستیم، به چه چیزهایی توجه کنیم؟
- خود را به جای صاحب کیف و یابندهی کیف بگذاریم و احساسات آنها را بررسی کنیم.
- چرا احساسات بر تصمیمگیری ما اثر میگذارد؟
- چرا باید به نتایج تصمیم برای خود و دیگران توجه کنیم؟
موضوع اخبار این درس چیست؟
چهار خبر دربارهی پیدا کردن کیف و بازگرداندن آن
- یک رفتگر شهرداری، کیف مفقودی را که اسناد مالکیت، چک و کارتهای اعتباری و محتوای طلا داشت و ارزش آن حدود ده میلیارد ریال بود، به صاحبش بازگرداند.
- یک رانندهی تاکسی بعد از پیدا کردن کیفی پر از پول و طلا در تاکسیاش، با جستوجوی حدود یک ساعته توانست آن را به صاحبش، یک پیرمرد، برساند.
- یک کارمند آموزش و پرورش، کیفی میلیاردی را پیدا کرد و آن را به صاحبش رساند.
- یک کارمند شهرداری تهران، کیفی حاوی چک، پول نقد و اسناد و مدارک به ارزش دستکم ۲۰۰ میلیون تومان را پیدا کرد و همهی تلاشش را به کار گرفت تا آن را به صاحبش برگرداند.
در هر چهار خبر، یابندهی کیف با وجود امکان برداشتن مال، مسیر درست را انتخاب کرده است.
گامهای انجام فعالیتهای درس
کار فردی؛ پرسشهای ذهن شما
پس از خواندن خبرها، دو پرسشی را که در ذهن شما مطرح شد بنویسید.
کار فردی؛ خود را به جای شخصیتها بگذارید
چه احساساتی در شما پیدا میشود؟ «اگر من به جای صاحب کیف بودم…» و «اگر من به جای یابندهی کیف بودم…» را کامل کنید.
کار فردی؛ چه تصمیمی میگرفتید؟
«اگر من به جای یابندهی کیف بودم (پس از باز کردن کیف و آگاهی از اشیای داخل آن)…» و «اگر من به جای صاحب کیف بودم (پس از آگاهی از پیدا شدن کیف)…» را کامل کنید. سپس فرض کنید کیف متعلق به یکی از اعضای خانوادهی شماست: از یابندهی آن چه انتظاری دارید؟ چرا؟
گفتوگو کنید
دربارهی این پرسشها گفتوگو کنید: در چنین موقعیتهایی برای تصمیمگیری به چه چیزهایی توجه میکنید؟ چرا؟ آیا مقدار مالی که پیدا شده در ارزش و اهمیت برگرداندن آن به صاحبش اثر دارد؟ آیا برای تعیین میزان مژدگانی باید به مقدار مالی که پیدا شده توجه کرد؟ آیا اصولاً انتظار دریافت مژدگانی برای پس دادن مال درست است؟ اگر صاحب مال مبلغ کمی به عنوان مژدگانی داد، چه قضاوتی دربارهی او میکنید؟ آیا تاکنون چیزی را پیدا کردهاید؟ چه تصمیمی گرفتید؟ چرا؟
فعالیت در خانه
احساسات ما در تصمیمگیریهایمان دربارهی یک موضوع تأثیر دارد که میتواند نتایج مثبت و منفی به دنبال داشته باشد. با گفتوگو با اعضای خانواده بنویسید در چه موقعیتهایی تأثیر احساسات بر تصمیمگیری بجا و مناسب و در چه موقعیتهایی نابجاست؟ با مثال توضیح دهید.
مسئولیتپذیری در تصمیمگیری
توجه به نتایج تصمیم
در این درس خود را به جای دیگران گذاشتیم. با توجه به آن موقعیت ویژه، به احساسات و خواستههای آنها توجه کردیم و سعی کردیم تصمیم بگیریم. سپس از خودمان پرسیدیم: چه تصمیمی گرفتم؟ آیا از تصمیم خود راضی هستم؟
نمونه پاسخها
اگر جای صاحب کیف بودم (نمونه)
- نگران و مضطرب میشدم.
- به پیدا شدن کیف امیدوار میماندم.
- از یابندهی کیف بسیار سپاسگزار میشدم.
چون ممکن بود اسناد، پول و وسایل مهمم از بین برود.
اگر جای یابندهی کیف بودم (نمونه)
- میدانستم مال، امانت است و صاحبی دارد.
- با کمک شمارهها و مدارک داخل کیف، صاحبش را پیدا میکردم یا آن را به مراجع مسئول مثل پلیس میسپردم.
- از تصمیمم راضی بودم.
چون به نتایج کار برای خود و صاحب کیف فکر میکردم.
دربارهی مژدگانی (نمونه پاسخ)
برگرداندن مال امانت یک وظیفه است و نباید به مقدار مال بستگی داشته باشد. اگر صاحب مال از روی قدردانی چیزی بدهد، کار خوبی است؛ اما نباید یابنده، آن را شرط بازگرداندن بداند. قضاوت دربارهی مبلغ مژدگانی هم باید همراه با دقت باشد، چون ممکن است صاحب مال توان مالی محدودی داشته باشد.
پاسخها به دیدگاه و ارزشهای هر فرد بستگی دارد. اینها فقط نمونهاند.
بخش خودارزیابی چیست؟
خودارزیابی پایان فصل
در پایان هر فصل، فعالیتهایی با عنوان «خودارزیابی» در نظر گرفته شده است. این فعالیت به شما کمک میکند:
- یادگیریهای خود را مرور کنید.
- به روش یادگیری خود پی ببرید.
- با بررسی دقیق فعالیتهای خود در ساعت تفکر و پژوهش و نوشتههای خود در کتاب، به نکات مثبت و منفی کار خود پی ببرید و موارد مورد علاقهی خود را بشناسید.
- توانایی بیان نظرات خود را به صورت نوشتاری گسترش دهید.
پرسش اول
در درسهای گذشتهی تفکر و پژوهش چه چیزهایی آموختید؟ ذهن و نوشتههای خود را با دقت و حوصله مرور کنید و هر آنچه دربارهی چگونگی فکر کردن و موضوعات فعالیتها آموختهاید بنویسید. یادگیریهای شما با همکلاسیهایتان شباهتها و تفاوتهایی خواهد داشت، چون شما با دیگران شباهتها و تفاوتهایی دارید.
پرسش دوم
به یادگیری خود فکر کنید و تغییراتی را که در رفتار شما ایجاد شده است در جدول مشخص کنید. برای هر جمله یکی از گزینههای «خیلی خوب»، «خوب»، «قابل قبول» یا «نیازمند تلاش و آموزش بیشتر» را علامت بزنید.
جملههای جدول عملکرد من
- قواعد و آداب مورد توافق برای ساعت تفکر و پژوهش را رعایت میکنم.
- از دانستههای قبلی خود برای پاسخگویی به پرسشها استفاده و از گفتوگو در کلاس اطلاعات جدید کسب میکنم.
- برای حدس و گمان خود شواهد و دلایل کافی ذکر میکنم.
- در برخورد با هر موقعیت یا موضوع، آن را به طور دقیق بررسی میکنم.
- برای تصمیمگیری دربارهی هر موضوع جنبههای مختلف آن را در نظر میگیرم.
- برای تصمیمگیری دربارهی هر موضوع، هدف خود را مشخص میکنم.
- برای تصمیمگیری دربارهی هر موضوع، اولویتها را تعیین میکنم.
- برای تصمیمگیری دربارهی هر موضوع، به تأثیر آن بر خود و دیگران فکر میکنم.
- برای تصمیمگیری دربارهی هر موضوع، به پیامدهای فوری، کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت آن فکر میکنم.
- برای تصمیمگیری دربارهی هر موضوع، به ارزشهای والاتر توجه میکنم.
پرسش سوم
با بررسی نوشتههای خود در صفحات قبلی کتاب، جدولی با سه ستون کامل کنید: «نکات مثبت دربارهی نوشتههای من»، «نکات منفی دربارهی نوشتههای من» و «موارد دوستداشتنی دربارهی نوشتههای من».
نکتهی مهم خودارزیابی: آنچه وضعیت پیشرفت شما را تعیین میکند، تعداد نکات مثبت یا منفی نیست، بلکه دقت و صداقت شما برای کامل کردن جدول پرسش ۳ است. برای ارزیابی به جنبههایی مثل تمیزی، خوشخطی، داشتن نظرات کامل، بررسی همهجانبهی موضوع، استفاده از جملههای زیبا و صرف زمان کافی برای انجام فعالیت توجه کنید.
نکتهی امتحانی: این درس انتخابی است و بیشتر با موقعیت و فعالیت سنجیده میشود. توانایی گذاشتن خود به جای دیگران و بیان دلیل تصمیم مهمتر از حفظکردن است.
جمعبندی درس
- گاهی ناگزیر به انتخاب بین خوب و بد هستیم و باید با دلیل تصمیم بگیریم.
- با گذاشتن خود به جای دیگران، به احساسات و خواستههای آنها توجه میکنیم.
- احساسات بر تصمیمگیری اثر دارد و این اثر میتواند بجا یا نابجا باشد.
- توجه به نتایج تصمیم برای خود و دیگران، یکی از جنبههای تصمیمگیری همراه با مسئولیتپذیری است.
دانلود فایل آموزشی
کتاب تفکر و پژوهش ششم، درس نارنجیپوش امانتدار را بهصورت PDF دانلود کنید.


شما اگر کیفی پر از پول پیدا میکردید، چه تصمیمی میگرفتید و چرا؟ در بخش دیدگاهها برایمان بنویسید.