از کجا بدانم؟ آموزش تفکر و پژوهش ششم ابتدایی (درس انتخابی)
می‌خواهید بدانید «دلایل تغییر پایتخت ایران در زمان کریم‌خان زند چه بوده است؟» جواب را از کجا پیدا می‌کنید؟ از کتاب؟ اینترنت؟ یا از یک معلم؟
در این درس، روش‌های گردآوری اطلاعات را به‌صورت عملی اجرا می‌کنید و یاد می‌گیرید یک منبع خوب چه ویژگی‌هایی دارد.
در این درس چه چیزهایی یاد می‌گیریم؟
- مناسب‌ترین روش گردآوری اطلاعات برای یک پرسش را چطور انتخاب کنیم؟
- برای یک پرسش گروهی، برنامه‌ی گردآوری اطلاعات چطور بنویسیم؟
- اطلاعات را چطور از چند منبع جمع، طبقه‌بندی و مرتب کنیم؟
- یک منبع مناسب چه ویژگی‌هایی دارد؟
انتخاب روش گردآوری اطلاعات
مناسب‌ترین روش برای پاسخ به یک پرسش
پرسش کتاب: «دلایل تغییر پایتخت ایران در زمان کریم‌خان زند چه بوده است؟»
این پرسش درباره‌ی گذشته است؛ نه می‌شود از مردم نظرسنجی کرد و نه می‌شود آن را مشاهده کرد. پس مناسب‌ترین روش، مراجعه به منابع چاپی و الکترونیکی (کتاب، مقاله، سایت معتبر) است.
قاعده: اول به پرسش نگاه کن، بعد روش را انتخاب کن. هر پرسشی روش مخصوص خودش را دارد.
گام‌های انجام فعالیت‌های درس
گفت‌وگو کنید
در کلاس درباره‌ی پرسش بالا گفت‌وگو کنید و بگویید مناسب‌ترین روش گردآوری اطلاعات برای پاسخ‌گویی به آن کدام است و چرا.
کار گروهی: طرح پرسش
در گروه یک پرسش طرح کنید که بهترین روش برای پاسخ به آن، استفاده از منابع چاپی و الکترونیکی باشد. سپس آن را با ویژگی‌های پرسش مناسب بسنجید و در صورت لزوم اصلاح کنید.
مثال: «چرا در گذشته برای ساختن بنای تاریخی از مصالح خاصی استفاده می‌کردند؟»
برنامه‌ریزی کنید
اقدامات لازم برای گردآوری اطلاعات را مشخص کنید (جدول پایین).
اجرا کنید
حداقل سه کتاب، گزارش، مقاله و… را بررسی کنید، اطلاعات را طبقه‌بندی و مرتب کنید، یافته‌ها و گزارش را برای ارائه آماده کنید و خلاصه‌ی آن را در کتاب بنویسید.
برنامه‌ریزی گردآوری اطلاعات
چه چیزی را باید مشخص کنیم؟
- چه اطلاعاتی داریم و به چه اطلاعاتی نیاز داریم؟
- از چه منابعی باید استفاده کنیم؟
- هر عضو گروه چه کاری انجام می‌دهد؟
چه چیزهایی را هم باید بدانیم؟
- اعضای گروه در چه زمانی این کار را انجام می‌دهند؟
- گزارش خود را چگونه ثبت و ارائه می‌کنیم؟
- چه کارهای دیگری باید انجام شود؟
نکته: یک برنامه‌ی خوب به این پنج سؤال جواب می‌دهد: چه اطلاعاتی؟ از کجا؟ توسط چه کسی؟ چه زمانی؟ چگونه گزارش شود؟
یک منبع مناسب چه ویژگی‌هایی دارد؟
ویژگی‌های اصلی منبع مناسب
- ارتباط: مطالب منبع با موضوع پژوهش ارتباط بیشتری داشته باشد.
- دقت: مطالب منبع صحیح و دقیق باشد.
- به‌روز بودن: مطالب منبع به‌روز باشد.
ویژگی‌های دیگر در انتخاب منبع
- کلمات و جمله‌های منبع برای شما قابل درک باشد.
- دسترسی به منبع برای شما راحت و سریع باشد.
امروزه به‌علت توسعه‌ی فناوری اطلاعات، دسترسی به اطلاعات آسان شده است؛ اما آسان‌بودن دسترسی یعنی درست‌بودن اطلاعات نیست. باید منبع را بسنجیم.
خلاصه‌ی گزارش گروه
در گزارش چه می‌نویسیم؟
- نام گروه و نام اعضای گروه
- موضوعی که برای گردآوری اطلاعات انتخاب کردیم
- نام منابعی که استفاده کردیم (کتاب‌ها، مجله‌ها، صفحات اینترنتی و…)
- جدول مقایسه‌ی منابع
سؤال جدول
- مطالب کدام منبع با موضوع ارتباط بیشتری دارد؟
- کلمات و جمله‌های کدام منبع راحت‌تر فهمیده می‌شود؟
- دسترسی به کدام منبع سریع‌تر است؟
- دسترسی به کدام منبع راحت‌تر بود؟
- مطالب کدام منبع دقیق‌تر و درست‌تر است؟
ویژگی مربوط به آن
- ارتباط با موضوع
- قابل‌فهم بودن
- سرعت دسترسی
- راحتی دسترسی
- صحت و دقت
در ستون «نام منبع» نام منبعی را بنویسید که واقعاً از آن استفاده کرده‌اید.
فعالیت تکمیلی: سایت‌های معتبر
سایت معتبر را از کجا پیدا کنیم؟
با مشورت آموزگار، مربی پرورشی و کتابدار مدرسه، نام چند سایت معتبر برای گردآوری اطلاعات را بنویسید.
نمونه: شبکه‌ی ملی مدارس ایران (رشد) به نشانی roshd.ir
نکته‌ی امتحانی: این درس انتخابی است و بیشتر با فعالیت و گزارش سنجیده می‌شود. سه ویژگی اصلی منبع مناسب (ارتباط با موضوع، صحت و دقت، به‌روز بودن) را حتماً به خاطر بسپارید.
جمع‌بندی درس
- روش گردآوری اطلاعات را بر اساس نوع پرسش انتخاب کنید.
- پرسشی که پاسخش در منابع چاپی و الکترونیکی است، به مراجعه به کتاب و سایت معتبر نیاز دارد.
- قبل از شروع، برنامه بنویسید: اطلاعات، منابع، تقسیم کار، زمان و شیوه‌ی ارائه.
- منبع مناسب با موضوع مرتبط، صحیح و دقیق و به‌روز است، و برای شما قابل درک و در دسترس.
دانلود فایل آموزشی
کتاب تفکر و پژوهش ششم، درس از کجا بدانم؟ را به‌صورت PDF دانلود کنید.
شما برای پیدا کردن جواب یک پرسش، اول سراغ کدام منبع می‌روید؟ در بخش دیدگاه‌ها برایمان بنویسید.