مجموعه آموزشی عینکی

عینکی

دیدتان را به یادگیری متحول کنید.
0

درس پنجره‌های شناخت فارسی ششم | واژگان، هم‌خانواده و درک مطلب

خانه » سوالات درس به درس » سوالات درس به درس ششم » سوالات درس فارسی ششم » درس پنجره‌های شناخت فارسی ششم | واژگان، هم‌خانواده و درک مطلب
تصویر درس دوم فارسی ششم پنجره‌های شناخت

شهربانو دوستی

درباره نویسنده
شهربانو دوستی هستم، مدیر و موسس وب سایت عینکی دبیر آموزش و پرورش و علاقه مند به سئو

معنی درس پنجره‌های شناخت فارسی ششم

در این صفحه معنی درس پنجره‌های شناخت فارسی ششم، نوشته‌ی اکبری شلدره را پاراگراف‌به‌پاراگراف می‌خوانیم و برای هر بخش معنی، واژگان کلیدی، هم‌خانواده، متضاد و نکات املایی را مرور می‌کنیم؛ در پایان هم واژه‌آموزی و پاسخ درک مطلب درس آمده است.

معلم، چند کلمه را روی تخته نوشت و گفت: بچه‌ها، هر پنج گروه دقت کنید. این چند واژه را که بارها شنیده‌اید و خوانده‌اید، یک بار دیگر بخوانید و درباره‌ی آنها فکر کنید: «خود، خلق، خلقت، خالق.»

واژگان کلیدی

  • واژه: لغت، کلمه
  • خلق: آفریده
  • خلقت: آفرینش
  • خالق: آفریننده

هم‌خانواده

  • معلم: علم، عالم، علوم، معلوم، تعلیم
  • دقت: دقیق، دقیقه، دقایق
  • کلمات: کلمه، تکلم، کلام، متکلم

نکات املایی

  • دقت
  • شنیده‌اید
  • خوانده‌اید
  • درباره‌ی
  • خلقت
  • خالق
هیچ عجله نکنید. برای خوب فکر کردن، لازم است درنگ کنید، آرام بگیرید و با دوستان گروه بر سر فهم این واژگان و ارتباط آنها با یکدیگر، گفت‌وگو، و دریافت خود را بازگو کنید.

واژگان کلیدی

  • عجله: شتاب
  • لازم: ضروری، واجب
  • درنگ: تأمّل، مکث، صبر، توقف
  • بازگو کنید: بیان کنید
  • فهم: دانستن، آگاه بودن
  • دریافت: در اینجا یعنی فهم

هم‌خانواده

  • عجله: عاجل، عجول
  • ارتباط: ربط، مرتبط، ارتباطات

کلمات متضاد

  • خوب ↔ بد

نکات املایی

  • عجله
  • واژگان
  • ارتباط
دقایقی سپری شد. فرزانه یکی از اعضای گروه «تفکر» گفت: چون هر چهار کلمه، ابتدای یکسانی دارند، ما فکر می‌کنیم، این شباهت می‌تواند به معنای آن باشد که ما انسان‌ها همه در نقطه‌ی آغاز آفرینش مانند هم هستیم و هر چه از آن نقطه دور می‌شویم، تفاوت‌ها بیشتر می‌شود.

واژگان کلیدی

  • دقایق: جمع دقیقه، دقیقه‌ها
  • سپری شد: گذشت
  • اعضا: جمع عضو، افراد
  • تفکّر: اندیشه، فکر
  • آغاز: شروع، ابتدا
  • تفاوت: فرق، تمایز

هم‌خانواده

  • دقایق: دقت، دقیق

کلمات متضاد

  • شباهت ↔ تفاوت
  • بیشتر ↔ کمتر
  • آغاز ↔ پایان

نکات املایی

  • دقایقی
  • سپری
  • اعضای
  • نقطه‌ی
  • آغاز
پروانه از گروه «ایمان»، برخاست و گفت: به راستی که هر کلمه، رنگ و بویی دارد و مانند ما دانش‌آموزان کلاس، کلمات هم وظیفه‌ای را بر دوش دارند. اعضای گروه بر این باورند که این چهار کلمه به ترتیب درستی به دنبال هم آمده‌اند؛ زیرا ما با شناخت خود و شناخت خلق و خلقت، سرانجام به خالق همه‌ی اینها ایمان می‌آوریم.

واژگان کلیدی

  • برخاست: بلند شد
  • کلمات: جمع کلمه، کلمه‌ها، لغت‌ها
  • بر این باورند: معتقد هستند
  • بر دوش دارند: بر عهده دارند
  • سرانجام: عاقبت، پایان

هم‌خانواده

  • کلمات: کلمه، تکلم، کلام، متکلم
  • وظیفه: وظایف، موظف
  • ترتیب: مرتب، رتبه، مرتبه

کلمات متضاد

  • درست ↔ غلط
  • برخاست ↔ نشست
  • آغاز ↔ پایان

نکات املایی

  • برخاست
  • وظیفه‌ای
  • خلقت
ریحانه از گروه «اخلاق»، بلند شد و از معلم و بقیه‌ی گروه‌ها اجازه خواست و گفت: گروه ما ریشه‌ی همه‌ی پدیده‌ها و اشیا را در اخلاق نیکو و رفتار پسندیده می‌داند؛ چون ما زمانی می‌توانیم خالق خود و این عالم را خوب بشناسیم که به رعایت اخلاق و آداب نیک، پایبند باشیم. پس رشته‌ی پیوند خود، خلق و خلقت، نیکوکاری و محبت و احسان است.

واژگان کلیدی

  • ریشه: مبنا، پایه، اساس، اصل
  • پسندیده: نیکو، برگزیده
  • آداب: عادت‌ها، رسم‌ها
  • نیکو: خوب
  • احسان: عطا، بخشش
  • پایبند باشیم: وفادار باشیم
  • عالم: دنیا

هم‌خانواده

  • معلم: علم، عالم، علوم، معلوم، تعلیم
  • احسان: حسن، حسنه

کلمات متضاد

  • خوب ↔ بد

نکات املایی

  • اخلاق
  • رعایت
  • پایبند
  • محبت
  • احسان
مریم از گروه «علم» برخاست و گفت: دوستان، توجه کنید. ما به تمام دیدگاه‌های سه گروه، خوب گوش دادیم؛ اما دیدگاه گروه ما این است که همه چیز را باید به صورت علمی، مشاهده کرد. نظر گروه ما این است که سه کلمه‌ی خلق و خلقت و خالق از نظر ریشه‌ی کلمه، هم ریشه و از یک خانواده‌اند؛ چون سه حرف مشترک در همه‌ی آنها دیده می‌شود ولی کلمه‌ی «خود» با بقیه، هم ریشه نیست و البته گروه، نتیجه‌گیری جالبی هم کرده و آن، این است که هر کس تنها به خود تکیه کند و خودبینی را پیشه سازد به شناخت خالق، دست نمی‌یابد؛ به همین سبب، خود با خالق، ارتباطی ندارد!

واژگان کلیدی

  • دیدگاه: نظر، عقیده
  • خودبینی: خودخواهی، غرور، خودپسندی
  • پیشه: کار، حرفه
  • سبب: دلیل، علّت

هم‌خانواده

  • علم: عالم، معلوم، معلم، تعلیم
  • نظر: ناظر، منظر، مناظره، منظور
  • تکیه: متکی، اتکا
  • ارتباط: ربط، مرتبط، ارتباطات

کلمات متضاد

  • خوب ↔ بد

نکات املایی

  • علم
  • حرف
  • ارتباط
اکنون دیگر نوبت گروه «عمل» بود، تقریباً چهار گروه، نتیجه‌ی گفت‌وگوها و بحث‌های خود را بیان کرده بودند. معلم هم انتهای کلاس نشسته بود و به فکر فرو رفته بود. لابد از این همه تفاوت و زیبایی نگاه بچه‌ها شگفت‌زده شده بود. به هر حال کسی نمی‌دانست در آن هنگام، او به چه چیزی می‌اندیشید.

واژگان کلیدی

  • بحث: گفت‌وگو
  • بیان کرده بودند: گفته بودند
  • انتها: آخر، پایان
  • تفاوت: فرق، تمایز
  • شگفت‌زده: متعجّب
  • لابد: گویا، چنانچه معلوم است
  • هنگام: وقت، زمان
  • می‌اندیشید: فکر می‌کرد

هم‌خانواده

  • عمل: عامل، معمول، عملیات
  • معلم: علم، عالم، علوم، معلوم، تعلیم

کلمات متضاد

  • انتها ↔ ابتدا
  • زیبا ↔ زشت

نکات املایی

  • بحث‌های
  • شگفت‌زده
ناگهان، معلم از جای برخاست و گفت: خیلی عالی بوده، تا اینجا بسیار جالب بود؛ چون شما با تفکر درباره‌ی چهار واژه به اندیشه‌های تازه‌ای دست یافته‌اید؛ اما بگذارید گروه «عمل» هم نظر خودشان را بیان کنند.

واژگان کلیدی

  • تازه: نو
  • بگذارید: در اینجا یعنی اجازه دهید

هم‌خانواده

  • معلم: علم، عالم، علوم، معلوم، تعلیم
  • عمل: عامل، معمول، عملیات
  • نظر: ناظر، منظر، مناظره، منظور

نکات املایی

  • تفکر
  • نظر
فاطمه به نمایندگی از گروه خود برخاست و گفت: ما فکر می‌کنیم ارزش هر چیز به اندازه‌ی نقش و عملکرد مفید آن است؛ یعنی هر کسی شخصیت خود را در رفتار و عمل خویش نمایان می‌کند. اخلاق، ایمان، دانش و اندیشه‌ی ما در رفتار و گفتار ما آشکار می‌شود.

واژگان کلیدی

  • ارزش: اعتبار
  • عملکرد: کارکرد
  • خویش: خود
  • اندیشه: فکر
  • نمایان: آشکار، پیدا، روشن

هم‌خانواده

  • عمل: عامل، معمول، عملیات

کلمات متضاد

  • نمایان ↔ مخفی

نکات املایی

  • نقش
  • عملکرد
  • شخصیت
  • عمل
معلم پس از شنیدن نظر گروه «عمل» که آخرین گروه بود، جلوی کلاس آمد و پنج کلمه‌ی دیگر، زیر آن چهار کلمه نوشت: تفکر، ایمان، علم، عمل، اخلاق؛ سپس گفت: این پنج کلمه که نام پنج گروه کلاس شما هم هست در حقیقت مانند پنج پنجره برای شناخت و تماشای آفرینش الهی است؛ بنابراین، هر گروه با بیان نظر خود، ما را یک قدم به آگاهی و شناخت، نزدیک‌تر کردند. هر کدام از گروه‌ها که سخن گفتند، تلاش کردند از نظر خودشان، موضوع را بشناسند. ما هم برای کشف و شناخت بهتر زیبایی‌های آفرینش، باید به تفکر درباره‌ی خود، خلق، خلقت و خالق بپردازیم. خوب و دقیق نگاه کنیم، گوش بدهیم، بسیار بخوانیم و درباره‌ی دیده‌ها، شنیده‌ها و خوانده‌ها بپرسیم و از پرسیدن نهراسیم.

واژگان کلیدی

  • قدم: گام
  • سخن: حرف
  • نهراسیم: نترسیم

هم‌خانواده

  • معلم: علم، عالم، علوم، معلوم، تعلیم
  • عمل: عامل، معمول، عملیات
  • نظر: ناظر، منظر، مناظره، منظور
  • حقیقت: حقایق، محقق
  • کشف: کاشف، مکتشف، اکتشاف

کلمات متضاد

  • خوب ↔ بد
  • زیبا ↔ زشت

نکات املایی

  • نظر
  • عمل
  • تفکر
  • موضوع
  • بپردازیم
  • نهراسیم
  • خلقت

اکبری شلدره

واژه‌آموزی

به دو گروه از واژه‌ها نگاه کنید: «علم ← عالم، معلوم، معلم، تعلیم» و «ربط ← رابطه، مربوط، ارتباط، مرتبط». در همه‌ی واژه‌های ردیف اول، سه حرف «ع، ل، م» و در همه‌ی واژه‌های ردیف دوم، سه حرف «ر، ب، ط»، به همین ترتیب، دیده می‌شود. به این دسته از واژه‌ها که سه حرف مشترک با ترتیب یکسان دارند و از نظر معنایی به هم نزدیک‌اند و از یک ریشه‌اند، «هم‌خانواده» می‌گوییم. شناخت هم‌خانواده‌ها به تشخیص شکل درست واژه‌ها در املا و فهم معنی آنها کمک می‌کند.

درک مطلب

۱. کدام واژه با سایر واژه‌ها هم‌خانواده نیست؟
واژه‌ی «خود» با بقیه هم‌خانواده نیست. سه واژه‌ی دیگر یعنی «خلق»، «خلقت» و «خالق» همگی از ریشه‌ی «خ ل ق» به معنی آفریدن ساخته شده‌اند، اما «خود» ریشه‌ی متفاوتی دارد.

۲. به نظر گروه عمل، شخصیت هر کسی چگونه نمایان می‌شود؟
از نظر گروه «عمل»، شخصیت هر فرد در رفتار و کردار او نمایان می‌شود؛ یعنی ایمان، دانش و افکار هر شخص، از طریق رفتار و گفتار مفید او در جامعه آشکار می‌گردد.

۳. از نظر نویسنده «تفکر»، «ایمان»، «اخلاق»، «علم» و «عمل» چه ارتباطی با هم دارند؟
از نظر نویسنده، این پنج مفهوم مانند پنج پنجره برای شناخت و تماشای آفرینش خداوند هستند. هر کدام از این پنجره‌ها، راه و دیدگاه متفاوتی را برای رسیدن به آگاهی و شناخت بهتر جهان هستی در اختیار ما قرار می‌دهند.

۴. به نظر شما تصویر درس چه ارتباطی با عنوان درس دارد؟
عنوان درس «پنجره‌های شناخت» است و تصویر نیز یک پنجره را نشان می‌دهد. این تصویر نمادی از موضوع درس است؛ همان‌طور که پنجره امکان دیدن دنیای بیرون را می‌دهد، مفاهیمی مانند تفکر، علم و اخلاق نیز پنجره‌هایی هستند که ذهن ما را برای شناخت بهتر جهان باز می‌کنند.

دانلود خلاصه‌ی درس

فایل PDF خلاصه‌ی درس پنجره‌های شناخت فارسی ششم را می‌توانید از لینک زیر دانلود کنید. جزوه‌ی کامل کل کتاب (معنی، آرایه‌های ادبی و نکات همه‌ی درس‌ها) هم در فروشگاه موجود است.

به نظر شما کدام گروه دیدگاه جالب‌تری داشت؟ نظرتان را در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید!

3.8 4 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
14 نظرات
تازه‌ترین
قدیمی‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
عابدی
8 ماه قبل

ممنون عالیه عینکی👓

فقط لطفا ارایه های اشعار رو هم لطف کنید بزارید.

تشکر❤️

یاعلی🫡

نازگل
10 ماه قبل

عالی خیلی عالی ممنون از وب سایت عینکی خیلی خوب بود

نازگل
10 ماه قبل

عالی خیلی عالی بود دقیقا همین توی امتحان اومدم ممنونم از وب سایت عینکی

🩵mahya✨
1 سال قبل

عالییییی

کیانا مکفی 🫶🫶
2 سال قبل

عالی
خانم از شما سپاسگزارم
خیلی مطالب اموزنده و عالی دارین
من هر وقت امتحان دارم به کانال شما میام
و نمره ۲۰ میگیرم از شما ممنونم

انوشا
2 سال قبل

وای خدا عالینننننن ممنون
❤️🌺❤️🌺😘😘

رویا
2 سال قبل

بسیار عالی خوشحالم که امسال را دبیر ما بودید

14
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x