معنی

خوشا به حال کسانی که خدا یار و همراهشان است؛ و کارشان خواندن سوره‌های حمد و قل هو الله احد است.

نکات املایی

• خوشا
• الله
• قُل هُوَالله

آرایه‌های ادبی

• تلمیحاشاره به سوره توحید (قل هو الله احد) و سوره حمد.
• جناسبین کلمات «یار» و «کار» جناس وجود دارد (قافیه هستند).

معنی

خوشا به حال کسانی که همیشه در حال نماز خواندن‌اند؛ بهشت جاودان، حاصل و سود تجارت آنهاست.

واژگان کلیدی

• جاودان: جاوید، همیشگی

نکات املایی

• جاودان

آرایه‌های ادبی

• کنایه«بازارشان بهشت است» کنایه از این است که پاداش و نتیجه‌ی کار و تجارتشان بهشت است.
• مراعات نظیربین واژه‌های دائم، جاودان و نماز تناسب وجود دارد.
• تشبیهدنیا یا عمل انسان به بازاری تشبیه شده که سود آن بهشت است.

معنی

خوشا به حال کسانی که عشق تو را در دل دارند و همیشه با فروتنی و تسلیم کامل در برابر تو هستند.

واژگان کلیدی

• سودا: عشق، هوس، خیال
• پیوسته: همیشه، مداوم

نکات املایی

• سودای
• پیوسته

آرایه‌های ادبی

• کنایهسر در پای کسی داشتن کنایه از تسلیم، ارادت کامل و فروتنی است.
• تکرارتکرار واژه «تو» و «دارند» برای تأکید بر موضوع.

معنی

من آرزوی هم‌نشینی با کسانی را در دل دارم که آنها هم در دل خود آرزوی تو را دارند.

واژگان کلیدی

• تمنّا: آرزو، خواسته
• اندر: در (حرف اضافه)

نکات املایی

• تمنّای
• اندر

آرایه‌های ادبی

• تکرارتکرار واژه‌ی «تمنّا» و «دل» برای تأکید بر اشتیاق درونی.

معنی

ای کسی که نام تو همیشه بر زبانم جاری است، من شب و روز در لطف و مهربانی تو غرق هستم.

واژگان کلیدی

• مرحمت: مهربانی، لطف
• غوطه‌ور: شناور، فرو رفته در آب

کلمات متضاد

• روز ↔ شب

نکات املایی

• روییده
• مرحمت
• غوطه‌ور

آرایه‌های ادبی

• تشبیهلب به گلدان و نام خدا به گل تشبیه شده است (نام تو روییده به گلدان لبم).
• استعارهمرحمت خدا به دریایی تشبیه شده که شاعر در آن غوطه‌ور است.
• تضادبین کلمات روز و شب تضاد وجود دارد که نشان‌دهنده‌ی همیشگی بودن حالت است.

معنی

در زمین خواستن و نیاز، دانه‌ی دعا را کاشته‌ام و اکنون باران پاسخ و اجابت تو را می‌خواهم.

واژگان کلیدی

• طلب: خواستن، خواهش
• اجابت: پاسخ دادن، پذیرفتن

نکات املایی

• بذر
• اجابت
• می‌طلبم

آرایه‌های ادبی

• تشبیه«خاکِ طلب»: نیاز و خواسته به خاک تشبیه شده است (اضافه تشبیهی).
• تشبیه«بذرِ دعا»: دعا کردن به کاشتن دانه تشبیه شده است (اضافه تشبیهی).
• تشبیه«بارانِ اجابت»: پاسخ خدا به باران تشبیه شده است (اضافه تشبیهی).
• مراعات نظیربین کلمات خاک، بذر، باران، کاشتن و روییدن تناسب معنایی زیبایی وجود دارد.

معنی

اگر آن وجود پربرکت ظاهر شود، در باغ خدا را می‌گشاید.

واژگان کلیدی

• قامت: قد و بالا
• رو نماید: چهره نشان دهد، آشکار شود

نکات املایی

• قامت
• می‌گشاید

آرایه‌های ادبی

• کنایه«سبز قامت» کنایه از امام زمان (عج) یا وجودی مقدس، بهشتی و پربرکت است.
• استعاره«باغ خدا» استعاره از جهان پر از عدل و داد پس از ظهور یا خودِ بهشت است.

معنی

بدنم را مثل فرش زیر پای او انداخته‌ام تا بیاید و دلم را نذر کرده‌ام تا او ظهور کند.

واژگان کلیدی

• بتازد: با اسب تند برود (تاختن)
• نذر: عهد کردن با خدا برای انجام کاری خیر، شرط و پیمان

نکات املایی

• فرش
• بتازد
• نذر

آرایه‌های ادبی

• کنایه«تنم را فرش کردم» کنایه از اوج خاکساری، احترام، تسلیم و جان‌فشانی در برابر یار است.
• مراعات نظیربین واژه‌های تن، دل، فرش و نذر تناسب معنایی وجود دارد.

خوانش و فهم

۱. آخرین دو بیتی به چه مفهومی اشاره دارد؟
آخرین دوبیتی (از مصطفی علی‌پور) به مفهوم «انتظار و ظهور امام زمان (عج)» اشاره دارد. شاعر با استفاده از عبارات «سبز قامت» و «گشودن در باغ خدا»، امید به آمدن منجی و آماده بودن برای فداکاری در راه او را بیان می‌کند.

۲. در اولین دو بیتی «بی» به چه معناست؟
در دوبیتی‌های باباطاهر (که به لهجه‌ی محلی سروده شده‌اند)، کلمه «بی» به معنای «باشد» یا «هست» است. (الله یارشان بی = خدا یارشان باشد/هست).

۳. در کدام قسمت از خوانش مصراع «باران اجابت تو را می‌طلبم» مکث وجود دارد؟ چرا؟
بعد از کلمه «اجابت» (باران اجابت، تو را می‌طلبم) یک مکث کوتاه وجود دارد؛ زیرا «باران اجابت» یک ترکیب اضافی است و مفعول جمله محسوب می‌شود؛ برای اینکه معنی درست منتقل شود و معلوم شود چه چیزی طلب می‌شود، باید پس از آن مکث کرد.