معنی

در ساعت درس انشا، معلّم این‌طور به ما گفت: بچّه‌ها گوش کنید، نظر ما این است که شهدا مانند خورشید هستند.

واژگان کلیدی

• انشا: نوشتن مطلب با زبان و اندیشه‌ی خود
• چنین: این‌گونه، این‌طور
• شهدا: جمع شهید

هم‌خانواده

• معلّم: علم، تعلیم، متعلّم
• شهدا: شهید، شهادت، شاهد

نکات املایی

• انشا
• معلّم
• شهدا
• خورشیدند

آرایه‌های ادبی

• تشبیه«شهدا خورشیدند»؛ شهدا به خورشید مانند شده‌اند (ادات تشبیه حذف شده است).

معنی

مرتضی گفت: شهید مانند گل شقایق سرخ است.

واژگان کلیدی

• چون: مانند
• شقایق: گلی سرخ‌رنگ

نکات املایی

• شقایق
• مرتضی

آرایه‌های ادبی

• تشبیهشهید به شقایق مانند شده است؛ ادات تشبیه: «چون»، وجه شبه: سرخی (نماد خون و شهادت).

معنی

دانش‌آموزی گفت: شهید مانند چراغی است که در خانه‌ی ما می‌سوزد و روشنایی می‌دهد.

واژگان کلیدی

• چراغ: وسیله‌ی روشنایی

نکات املایی

• دانش‌آموز
• چراغ
• می‌سوزد

آرایه‌های ادبی

• تشبیهشهید به چراغ مانند شده است؛ ادات تشبیه: «چون»، وجه شبه: روشنایی‌بخشی و سوختن.

معنی

شخص دیگری گفت: شهید مانند داستانی است که پر از ماجرا و زیبایی است.

واژگان کلیدی

• حادثه: رویداد، اتفاق
• پر: سرشار، آکنده

هم‌خانواده

• حادثه: حوادث، حادث

کلمات متضاد

• زیبایی ↔ زشتی
• پر ↔ خالی

نکات املایی

• داستان
• حادثه
• زیبایی

آرایه‌های ادبی

• تشبیهشهید به داستانی پر از حادثه و زیبایی مانند شده است (ادات تشبیه حذف شده است).

معنی

مصطفی گفت: شهید مانند نمره‌ی بیست است که در دفتر دل من و تو ماندگار می‌ماند و فراموش نمی‌شود.

واژگان کلیدی

• مثل: مانند
• داخل: درون
• قلب: دل

کلمات متضاد

• داخل ↔ خارج

نکات املایی

• مصطفی
• نمره
• داخل
• قلب

آرایه‌های ادبی

• تشبیهشهید به نمره‌ی بیست مانند شده است؛ ادات تشبیه: «مثل».
• تشبیه«دفتر قلب» اضافه‌ی تشبیهی است؛ قلب به دفتر مانند شده است.

درک مطلب

۱. شاعر در این شعر، شهدا را به چه چیزهایی مانند کرده است؟
شهدا را به خورشید، شقایق، چراغ، داستانی پر از حادثه و زیبایی و نمره‌ی بیست مانند کرده است.

۲. در عبارت «چنین گفت معلّم با ما»، واژه‌ی «ما» به چه کسانی اشاره دارد؟
«ما» به دانش‌آموزان کلاس، یعنی شاعر و همکلاسی‌هایش، اشاره دارد.

۳. چه شباهتی بین شهدا و خورشید وجود دارد؟
خورشید با سوختن خود به همه روشنایی و گرما می‌بخشد و شهدا هم با جان‌فشانی خود برای مردم، راه روشن و زندگی امن و آزاد را به ارمغان آورده‌اند؛ هر دو همیشه می‌درخشند و فراموش نمی‌شوند.

۴. چرا مصطفی، شهید را با نمره‌ی بیست مقایسه می‌کند؟
چون نمره‌ی بیست بالاترین نمره و نشانه‌ی ارزش، موفقیت و شادی است. شهید هم بالاترین ارزش را دارد و همیشه در یاد و دل ما می‌ماند.

۵. پرسش آزاد
پاسخ این پرسش را دانش‌آموز با نظر خودش می‌نویسد.

دانش ادبی (تشبیه)

• «شهید چون شقایق، سرخ است.»
• «شهید، داستانی است پر از حادثه و زیبایی.»

شاعر در جمله‌ی نخست، شهید را به گل شقایق و در جمله‌ی دوم به داستان زیبا و پرماجرا مانند کرده است.

• مانند کردن کسی یا چیزی به کسی یا چیز دیگر را «تشبیه» می‌گویند.
• تشبیه یکی از ابزارهایی است که نوشته را زیبا، گیرا و اثرگذارتر می‌کند و ذهن را به پویایی و آفرینش نزدیک می‌سازد.