معنی بخوان و بیندیش بوعلی و بهمنیار فارسی ششم
در این صفحه داستان بخوان و بیندیش بوعلی و بهمنیار فارسی ششم را پاراگراف‌به‌پاراگراف می‌خوانیم و برای هر بخش واژگان کلیدی، هم‌خانواده، متضاد و نکات املایی را مرور می‌کنیم؛ در پایان هم پاسخ درک و دریافت و فعالیت‌های کارگاه درس‌پژوهی آمده است.
بهمنیار، این حرف را بارها به بوعلی گفته بود امّا جوابی از او نمی‌شنید.
واژگان کلیدی
- استعداد: توانایی و نیروی درونی برای یادگیری
- خدادادی: بخشیده‌شده از سوی خدا
- کم‌نظیر: بی‌مانند، کم‌مانند
- خلّاق: آفریننده، نوآور
- شگفتی: تعجّب
- جرئت: دلیری، شجاعت
- سرآمد: برتر، ممتاز
- پیغمبر: پیامبر
هم‌خانواده
- احترام: حرمت، محترم
- استعداد: مستعد
- خلّاق: خلق، خالق، مخلوق، خلقت
- معرفی: معرفت، معروف، عارف
کلمات متضاد
- احترام ↔ بی‌احترامی
- بسیار ↔ اندک
- عجیب ↔ عادی
نکات املایی
- احترام
- استعداد
- خدادادی
- کم‌نظیر
- خلّاق
- شگفتی
- جرئت
- سرآمد
- پیغمبر
- معرفی
واژگان کلیدی
- یخبندان: هوای بسیار سرد که آب را یخ می‌بندد
- کرسی: وسیله‌ی گرمایشی که زیر آن آتش می‌گذاشتند و رویش پوشش می‌انداختند
- سحر: هنگام پیش از طلوع آفتاب، بامداد
- عمیق: ژرف، گود
- آمیخته: همراه، درهم‌شده
- محبّت: دوستی
هم‌خانواده
- محبّت: محبوب، حبیب
- عمیق: عمق، اعماق
- احساس: حس، حواس، محسوس
کلمات متضاد
- سرد ↔ گرم
- خواب ↔ بیداری
- عمیق ↔ سطحی
- تشنه ↔ سیراب
نکات املایی
- یخبندان
- کرسی
- سحر
- عمیق
- تشنگی
- احساس
- آمیخته
- محبّت
بوعلی گفت: استاد تو در طب، منم و من می‌گویم، آب بیاور.
بار دیگر، بهمنیار سخن خود را با کلمات دیگر تکرار کرد امّا دید استاد در آوردن آب اصرار می‌کند. بالاخره، طاقت نیاورد و گفت: در این هوای برفی و سرمای شدید، نمی‌توانم برای آوردن آب، بیرون بروم. شما چیز دیگری از من بخواهید.
واژگان کلیدی
- ظرف: وسیله‌ای برای نگه‌داری آب و خوراک
- شدّت: سختی، تندی
- حتماً: قطعاً، یقیناً
- اکنون: اینک، همین حالا
- طب: پزشکی
- اصرار: پافشاری
- طاقت: توان، تحمّل
هم‌خانواده
- شدّت: شدید، تشدید
- اصرار: مُصِرّ
- طب: طبیب، طبابت
کلمات متضاد
- بیرون ↔ درون
- شدید ↔ ملایم
- استاد ↔ شاگرد
- سرد ↔ گرم
نکات املایی
- برخیز
- ظرف
- شدّت
- حتماً
- اکنون
- طب
- اصرار
- طاقت
بهمنیار گفت: «خیر استاد»
واژگان کلیدی
- دلنشین: خوشایند، دل‌پسند
- راز و نیاز: گفت‌وگوی پنهانی و صمیمانه با خدا
- مناجات: راز و نیاز با خدا
- اذان: اعلام وقت نماز
- علّت: دلیل، سبب
هم‌خانواده
- مسلمان: اسلام، مسلم، تسلیم
- علّت: معلول، علل
کلمات متضاد
- دلنشین ↔ ناخوشایند
- خیر ↔ آری
نکات املایی
- دلنشین
- مسلمان
- مناجات
- اذان
- علّت
- خیر
آری، ای بهمنیار، اکنون دیگر، فکر می‌کنم که …»
واژگان کلیدی
- بیفکنم: بیندازم، قرار دهم
- غیر واجب: کاری که انجامش لازم نیست (مستحب)
- تحمّل: بردباری، تاب آوردن
- فرمان: دستور
- اجرا: انجام دادن
- نفوذ: تأثیر عمیق
- الهی: خدایی، منسوب به خدا
- مؤمن: ایمان‌آورنده
- آسایش: راحتی
هم‌خانواده
- نفوذ: نافذ
- اجرا: مجری، اجرایی
- مؤمن: ایمان، امن، امنیت
- آسایش: آسوده، آسودگی
کلمات متضاد
- گرما ↔ سرما
- سختی ↔ آسایش
- شدید ↔ ضعیف
- آری ↔ خیر
نکات املایی
- غیر واجب
- احساس
- تحمّل
- اجرا
- نفوذ
- الهی
- مؤمنانش
- وضعیت
- آسایش
- علاقه
درک و دریافت
۱. با توجه به نمودار «نقشه‌ی عناصر داستان» درباره‌ی عناصر داستانی که خواندید، گفت‌وگو کنید.
شخصیت‌ها: بوعلی سینا، بهمنیار و مرد مسلمانی که اذان می‌گفت.
زمان: یکی از شب‌های سرد زمستان، نزدیک سحر؛ و فردای آن روز.
مکان: اتاقی گرم و زیر کرسی (و بیرون از اتاق، که برف و یخبندان بود).
رویدادها: پیشنهاد بهمنیار به بوعلی ← تشنه شدن بوعلی و درخواست آب ← نپذیرفتن بهمنیار ← شنیده شدن اذان در سرما ← توضیح بوعلی در فردای آن روز.
پیام: سخن پیامبر (ص) از روی محبّت چنان در دل مؤمنان اثر دارد که حتی در سخت‌ترین شرایط از روی علاقه به آن عمل می‌کنند.
۲. چرا بهمنیار به بوعلی آن پیشنهاد را کرده بود؟
چون از استعداد خدادادی کم‌نظیر و فکر خلّاق بوعلی شگفت‌زده بود و او را برتر از همه‌ی مردم می‌دانست؛ برای همین فکر می‌کرد بوعلی شایسته‌ی پیامبری است.
۳. بوعلی چگونه بهمنیار را به اشتباهش آگاه کرد؟
بوعلی نیمه‌شب از او آب خواست و بهمنیار به خاطر سرما از رفتن امتناع کرد. وقتی صدای اذان از بیرون آمد، فردای آن روز بوعلی همین رویداد را به او یادآوری کرد و گفت که من با سال‌ها شاگردی تو نتوانستم تو را برای آوردن آب راضی کنم، امّا سخن پیامبر (ص) پس از چهارصد سال هم چنان در دل مؤمنان اثر دارد که برای اذان گفتن سرما را تحمّل می‌کنند. به این ترتیب بهمنیار فهمید پیامبر بودن با توانایی و استعداد فرق دارد.
کارگاه درس‌پژوهی
- درباره‌ی ویژگی‌های شخصیت‌های ماندگار گفت‌وگو کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.
- درباره‌ی شیوه‌ی کار با لغت‌نامه در گروه گفت‌وگو کنید؛ سپس با استفاده از فرهنگ لغت، معنی چند واژه از این فصل را که به نظرتان مهم هستند، بیابید.
- درباره‌ی قالب شعری غزل، از منابع معتبر اینترنتی تحقیق کنید و به کلاس گزارش دهید.
دانلود خلاصه‌ی درس
فایل PDF خلاصه‌ی بخوان و بیندیش بوعلی و بهمنیار فارسی ششم را می‌توانید از لینک زیر دانلود کنید. جزوه‌ی کامل کل کتاب و محتوای آماده‌ی همه‌ی دروس ششم هم در فروشگاه موجود است.
به نظر شما چرا بوعلی به‌جای توضیح دادن، ماجرای آب خواستن را پیش کشید؟ نظرتان را در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید!