مهارت سبزی‌کاری | کار و فناوری ششم دبستان (مهارت ۵)
تا حالا فکر کرده‌اید سبزی‌ای که روی سفره‌ی شماست، چطور از یک دانه‌ی کوچک به یک گیاه تبدیل شده است؟
در مهارت سبزی‌کاری کتاب کار و فناوری ششم یاد می‌گیرید گیاه برای رشد به چه چیزهایی نیاز دارد و از انتخاب مکان مناسب تا کاشت بذر یا نشا، چه مراحلی را باید طی کنید.
در این درس چه می‌خوانیم؟
- سبزی‌کاری چیست؟ و چه گیاهانی را «سبزی» می‌نامیم.
- اهمیت سبزیجات برای سلامت بدن.
- دسته‌بندی سبزیجات به برگی، ریشه‌ای، میوه‌ای و ...
- عوامل مؤثر بر رشد گیاه: دما، نور، آب و مواد معدنی خاک.
- تفاوت بذر و نشا و مراحل کاشت سبزی.
سبزی‌کاری چیست؟
سبزی‌کاری؛ شاخه‌ای از صنعت کشاورزی
سبزی‌کاری یکی از شاخه‌های مهم صنعت کشاورزی است. در این شاخه، گیاهانی پرورش داده می‌شوند که بخش‌هایی از آن‌ها مستقیم به‌عنوان غذا مصرف می‌شود.
مثال: هویج (ریشه)، کرفس (ساقه)، اسفناج (برگ).
سبزی است
محصولات کشاورزی و باغی که ریشه، ساقه یا برگ آن‌ها مستقیم خورده می‌شود.
مثال: کاهو، تربچه، گشنیز
سبزی نیست
محصولات درختی و غله‌ای در گروه سبزی قرار نمی‌گیرند.
مثال: سیب (درختی)، گندم (غله‌ای)
چرا سبزیجات برای بدن مهم‌اند؟
منبع اصلی مواد مورد نیاز بدن
سبزیجات منبع اصلی تأمین مواد معدنی، ویتامین‌ها، اسیدهای آلی و سلولز برای بدن هستند.
کمبود هر یک از این مواد در برنامه‌ی غذایی می‌تواند سبب بروز بیماری‌های گوناگون شود؛ به همین دلیل مصرف روزانه‌ی سبزی در برنامه‌ی غذایی سالم اهمیت دارد.
انواع سبزیجات
دسته‌بندی بر اساس بخش مورد استفاده
سبزیجات در دسته‌های برگی، ریشه‌ای، میوه‌ای و ... طبقه‌بندی می‌شوند.
برگی: کاهو، اسفناج، جعفری. | ریشه‌ای: هویج، شلغم، تربچه. | میوه‌ای: گوجه‌فرنگی، خیار، بادمجان.
گیاه برای رشد به چه چیزهایی نیاز دارد؟
برای رسیدن به بیشترین میزان محصول، باید شرایط مناسب رشد فراهم باشد. رشد گیاه به چهار عامل وابسته است و مقدار اثر این عوامل برای رشد هر گیاه متفاوت است.
دما
هر گیاه برای رشد به گرما یا خنکای مشخصی نیاز دارد.
مثال: کاهو هوای خنک‌تر و گوجه‌فرنگی هوای گرم‌تر را ترجیح می‌دهد.
نور
گیاه با کمک نور خورشید غذای خود را می‌سازد؛ پس مکان کاشت باید نور کافی دریافت کند.
آب
آبیاری به اندازه و در زمان مناسب لازم است؛ کم‌آبی و زیاده‌آبی هر دو به گیاه آسیب می‌زنند.
مواد معدنی خاک
گیاه بخشی از مواد مورد نیازش را از خاک می‌گیرد؛ خاک مناسب، گیاه سالم‌تر و پرمحصول‌تر می‌دهد.
بذر یا نشا؟
پس از انتخاب مکان مناسب، باید بذر یا نشای مورد نظر را تهیه کنید.
بذر
دانه‌ی گیاه است که مستقیم در خاک کاشته می‌شود و پس از جوانه‌زدن رشد می‌کند.
مثال: تربچه، هویج، گشنیز
نشا
گیاه جوانی است که ابتدا جداگانه رشد کرده و بعد به محل اصلی منتقل می‌شود.
مثال: گوجه‌فرنگی، کاهو، کلم
مراحل سبزی‌کاری
انتخاب مکان مناسب
جایی با نور کافی، دسترسی به آب و خاک مناسب.
تهیه‌ی بذر یا نشا
بذر یا نشای سالم و متناسب با فصل و آب‌وهوای منطقه را انتخاب کنید.
آماده‌سازی خاک
خاک را نرم و شُل کنید تا ریشه راحت‌تر رشد کند.
کاشت
بذر یا نشا را با عمق و فاصله‌ی مناسب بکارید.
آبیاری و مراقبت
آبیاری منظم و بررسی رشد گیاه تا زمان برداشت.
پروژه‌ی این مهارت
در پایان کتاب آمده است که برای آشنایی بیشتر با این مهارت و پروژه‌هایی که باید انجام دهید، رمزینه (QR) ابتدای مهارت را پویش کنید. پروژه‌ی خود را همراه با یک بزرگ‌تر و با رعایت نکات ایمنی انجام دهید و مراحل را با عکس مستند کنید.
جمع‌بندی
- سبزی‌کاری شاخه‌ای از کشاورزی است و به محصولات غیردرختی و غیرغله‌ای، «سبزی» می‌گوییم.
- سبزیجات منبع اصلی مواد معدنی، ویتامین‌ها، اسیدهای آلی و سلولز هستند.
- سبزیجات به برگی، ریشه‌ای، میوه‌ای و ... دسته‌بندی می‌شوند.
- رشد گیاه به دما، نور، آب و مواد معدنی خاک وابسته است.
- بعد از انتخاب مکان مناسب، بذر یا نشا تهیه و کاشته می‌شود.
دانلود فایل مهارت سبزی‌کاری
فایل PDF این مهارت و محتوای آماده‌ی همه‌ی دروس ششم را از دکمه‌های زیر دریافت کنید.
شما چه سبزی‌ای را دوست دارید بکارید؟ نظر یا سؤال خود را در بخش دیدگاه‌ها بنویسید.