معنی

ای وطن، تو درودِ من و آواز و سرودِ منی؛ تو نگهبان و محافظ هستی من هستی.

واژگان کلیدی

• سلام: درود
• سرود: آواز
• نگهبان: محافظ
• وجود: هستی، بود

هم‌خانواده

• وجود: واجد، وجد
• سلامت: سلام، سالم، سلیم

آرایه‌های ادبی

• تشخیصوطن مورد خطاب قرار گرفته است (ای وطن).
• تشبیهوطن به نگهبان تشبیه شده است.

دانش زبانی

• حرف ندا: ای (سه بار)
• منادا: سلامم، سرودم، نگهبانِ وجودم
• ترکیب اضافی: نگهبانِ وجود

معنی

ای وطن، تو هم غمِ من هستی و هم شادی من؛ تو دلیل و سبب آزادی من هستی.

واژگان کلیدی

• مایه: منشأ، دلیل، سبب

کلمات متضاد

• غم ↔ شادی
• آزادی ↔ اسارت

آرایه‌های ادبی

• تضادبین واژه‌های «غم» و «شادی» تضاد وجود دارد.
• تشخیصشاعر وطن را مخاطب قرار داده و با او سخن می‌گوید.

دانش زبانی

• منادا: وطن (حرف ندا: ای)
• ترکیب اضافی: مایه‌ی آزادی، غمم، شادی‌ام، آزادی‌ام

معنی

ای وطن، تو دلیل و انگیزه‌ی زنده بودن من هستی و سرودی راستین و بی‌ریا هستی.

واژگان کلیدی

• دلیل: انگیزه، سبب
• صادقانه: با صداقت، بی‌ریا، راست

هم‌خانواده

• دلیل: دلایل، دلالت
• صادق: صدیق، صداقت، صدقه

کلمات متضاد

• صادق ↔ دروغگو
• زنده ↔ مرده

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به سرودی صادقانه تشبیه شده است.
• تشخیصخطاب قرار دادن وطن (ای دلیل …).

دانش زبانی

• حرف ندا: ای (دو بار)
• منادا: دلیلِ زنده بودن، سرودی صادقانه
• ترکیب وصفی: سرودی صادقانه
• ترکیب اضافی: دلیلِ زنده بودن

معنی

ای وطن، تو دلیل زنده ماندن من و پناهگاه همیشگی جان من هستی.

واژگان کلیدی

• جان‌پناه: پناهگاه جان، سنگر
• جاودانه: جاویدان، همیشگی

کلمات متضاد

• جاودانه ↔ فانی، گذرا
• زنده ↔ مرده

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به جان‌پناه تشبیه شده است.
• تشخیصمخاطب قرار دادن وطن.

دانش زبانی

• منادا: دلیلِ زنده ماندن، جان‌پناهی جاودانه، وطن
• ترکیب وصفی: جان‌پناهی جاودانه
• ترکیب اضافی: دلیلِ زنده ماندن

معنی

وطن مانند روییدن و سرزندگی در فصل بهار است و مانند جان و روح در تن هر انسان.

واژگان کلیدی

• همچو: مانند، مثل
• رویش: روییدن
• بهاران: بهار (جمع)
• جان: روح

کلمات متضاد

• بهار ↔ خزان (پاییز)

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به رویش در بهاران تشبیه شده است (ادات تشبیه: همچو).
• تشبیهوطن به جان در هر بدن تشبیه شده است (ادات تشبیه: همچو).

دانش زبانی

• ادات تشبیه: همچو (دو بار)
• ترکیب وصفی: هر بدن

معنی

ای وطن، تو مانند بوی خوش گل‌ها و مانند سبزی و شادابی چمن، دلنشین و زندگی‌بخش هستی.

واژگان کلیدی

• عطر: بوی خوش
• چمن: زمین پوشیده از سبزه
• سبزی: شادابی، طراوت

هم‌خانواده

• عطر: معطّر، عطّار

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به بوی عطر گل‌ها تشبیه شده است.
• تشبیهوطن به سبزی چمن تشبیه شده است.
• مراعات نظیرکلمات «عطر»، «گل» و «چمن» با هم تناسب دارند.

دانش زبانی

• منادا: وطن (حرف ندا: ای)
• ترکیب اضافی: بوی عطر، عطرِ گل‌ها، سبزیِ چمن

معنی

وطن مانند رمز و راز زیبای شعر حافظ و مانند آواز خوش و دلنشین قناری است.

واژگان کلیدی

• راز: رمز، سرّ
• آواز: نغمه، سرود
• قناری: پرنده‌ای خوش‌آواز

هم‌خانواده

• حافظ: محفوظ، حفظ، حافظه

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به راز شعر حافظ تشبیه شده است.
• تشبیهوطن به آواز قناری تشبیه شده است.
• مراعات نظیرکلمات «شعر»، «آواز» و «قناری» با هم تناسب دارند.

دانش زبانی

• ادات تشبیه: مثل (دو بار)
• ترکیب اضافی: رازِ شعر، شعرِ حافظ، آوازِ قناری

معنی

ای وطن، تو مانند یاد بهترین و شادترین خاطره‌ها و مانند باران بهاری، شادی‌بخش و زندگی‌آفرین هستی.

واژگان کلیدی

• یاد: خاطره، به خاطر آوردن
• خوش‌ترین‌ها: بهترین و شادترین چیزها
• بهاری: مربوط به بهار

هم‌خانواده

• بهاری: بهار، بهاران

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به یاد خوش‌ترین‌ها تشبیه شده است.
• تشبیهوطن به باران بهاری تشبیه شده است.

دانش زبانی

• منادا: وطن (حرف ندا: ای)
• ترکیب اضافی: یادِ خوش‌ترین‌ها
• ترکیب وصفی: باران بهاری

معنی

وطن مانند اندوهِ مرگ مادر، عمیق و جانسوز است و مانند کوهی از غصه‌ها، سنگین و بزرگ.

واژگان کلیدی

• غصه: غم، اندوه

کلمات متضاد

• مرگ ↔ زندگی
• غصه ↔ شادی

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به غم در مرگ مادر تشبیه شده است.
• تشبیهوطن (یا رنج‌های وطن) به کوه غصه تشبیه شده است.

دانش زبانی

• ادات تشبیه: مثل (دو بار)
• ترکیب اضافی: مرگِ مادر، کوهِ غصه‌ها

معنی

ای وطن، تو مانند سربازانِ عاشق و دلیر هستی و قهرمان همه‌ی قصه‌ها و داستان‌ها.

واژگان کلیدی

• سرباز: جنگجو، مدافع
• قصه: داستان
• قهرمان: پهلوان، شخصیت اصلی داستان

هم‌خانواده

• عاشق: عشق، معشوق، عشّاق

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به سربازان عاشق تشبیه شده است.
• تشبیهوطن به قهرمان قصه‌ها تشبیه شده است.

دانش زبانی

• منادا: وطن (حرف ندا: ای)
• ترکیب وصفی: سربازانِ عاشق
• ترکیب اضافی: قهرمانِ قصه‌ها

معنی

وطن مانند آوازی رسا و بلند است که از قله‌ها و بلندی‌های پاک و بی‌آلایش برمی‌خیزد.

واژگان کلیدی

• آواز: صدا، نغمه
• بلندی: ارتفاع، قله
• پاک: بی‌آلایش، خالص

کلمات متضاد

• بلندی ↔ پستی
• پاک ↔ آلوده

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن به آوازی بلند تشبیه شده است (ادات تشبیه: همچو).

دانش زبانی

• ادات تشبیه: همچو
• ترکیب وصفی: بلندی‌های پاک

معنی

ای وطن، تو با سربلندی و افتخار، با گذشت و بخشندگی و با وفاداری مانند خاک، همیشه همراه ما هستی.

واژگان کلیدی

• غرور: خودپسندی (در اینجا احساس سربلندی و افتخار)
• گذشت: چشم‌پوشی از اشتباه دیگران و بخشیدن آنان
• وفا: وفاداری، پایبندی به عهد و پیمان

هم‌خانواده

• وفا: وفادار، وفاداری

کلمات متضاد

• وفا ↔ بی‌وفایی

آرایه‌های ادبی

• تشبیهوطن در وفاداری به خاک تشبیه شده است (ادات تشبیه: همچو).
• تشخیصمخاطب قرار دادن وطن.

دانش زبانی

• منادا: وطن (حرف ندا: ای)
• ادات تشبیه: همچو