آموزش مهارت پرورش حشرات مفید | کار و فناوری ششم
میدانستید حدود ۹۷ درصد از حشراتی که تاکنون شناسایی شدهاند برای انسان مفیدند؟ همان موجودات کوچکی که معمولاً فقط نیش و آفتشان یادمان میآید، عسل، ابریشم و گردهافشانی گلها را برای ما فراهم میکنند.
در مهارت پرورش حشرات مفید کتاب کار و فناوری ششم یاد میگیرید چگونه با فراهمکردن شرایط مناسب، از زنبور عسل و کرم ابریشم محصولاتی باارزش بهدست آورید.
در این مقاله چه میآموزید؟
- اهمیت حشرات مفید: چرا بیشتر حشرات دوست انساناند و چه خدماتی انجام میدهند.
- زنبور عسل: اعضای کندو، مراحل شروع پرورش و فرآوردههای ارزشمند آن.
- کرم ابریشم: مراحل زندگی، تغذیه و نگهداری و تولید پیله.
- مقایسهی دو حشره: تفاوت محصول، غذا و شرایط نگهداری.
- نکات ایمنی: چطور بدون خطر و با مراقبت کار کنیم.
چرا حشرات مفید را پرورش میدهیم؟
حشرات؛ بخش بزرگی از موجودات کرهی زمین
حشرات نقش مهمی در پدیدههای زیستی و زندگی انسان دارند. با اینکه ما بیشتر زیانهای آنها را به یاد میآوریم، بخش بزرگی از حشرات برای انسان سودمندند.
مثال: زنبور عسل هم گلها را گردهافشانی میکند و هم عسل و موم تولید میکند؛ کرم ابریشم هم الیاف ابریشمی میسازد.
پرورش حشرات، کاری قدیمی
از گذشتههای دور، پرورش برخی حشرات مانند زنبور عسل و کرم ابریشم رایج بوده است. هدف این مهارت تولید محصولات باارزش با شناخت درست شرایط رشد این حشرات است.
آشنایی با پرورش زنبور عسل
جامعهی زنبور عسل
زنبورها در کندو بهصورت گروهی و با تقسیم کار زندگی میکنند. هر کلنی از سه گروه تشکیل میشود:
ملکه: یک عدد است و وظیفهی اصلیاش تخمگذاری است. زنبورهای کارگر: تعدادشان بسیار زیاد است و کارهایی مثل جمعآوری شهد و گرده، ساخت موم و نگهداری از نوزادان را انجام میدهند. زنبورهای نر: مهمترین نقششان لقاح ملکه است.
چرخهی زندگی: تخم ← لارو ← شفیره ← زنبور بالغ
انتخاب مکان مناسب
کندو را در جایی آرام، دور از رفتوآمد زیاد و نزدیک به گل و آب قرار دهید.
تهیهی کندو و ابزار
کندو، قابها، دودکن، لباس و نقاب زنبورداری از وسایل اصلی کارند.
بازدید منظم از کندو
با آرامش و با کمک دود، قابها را بررسی کنید و از سلامت ملکه، غذا و وضعیت نوزادان مطمئن شوید.
برداشت فرآوردهها
پس از آمادهشدن قابها، عسل و موم را با رعایت بهداشت و بدون آسیب به کلنی برداشت کنید.
فرآوردههای زنبور عسل
مهمترین محصولات زنبور عسل عبارتاند از عسل، موم، گردهی گل، ژلهی رویال و برهموم.
موم عسل در ساخت شمع هم کاربرد دارد؛ مهارت بعدی کتاب (ساخت شمع) را به یاد بیاورید.
آشنایی با پرورش کرم ابریشم
کرم ابریشم چیست؟
کرم ابریشم لارو یک پروانه است که با تغذیه از برگ توت رشد میکند و در پایان، دور خودش پیله میتند. نخ ابریشم از همین پیله بهدست میآید.
تخم
پرورش با تخمهایی ریز شروع میشود که در شرایط مناسب باز میشوند.
لارو (کرم)
مرحلهی تغذیه و رشد؛ کرمها با خوردن برگ توت چند بار پوستاندازی میکنند و بزرگ میشوند.
پیلهتنیدن و شفیره
کرم رشدکرده دور خود پیله میتند و داخل آن به شفیره تبدیل میشود.
پروانه
پروانهی بالغ از پیله خارج میشود و تخمگذاری میکند تا چرخه ادامه یابد.
نکات مهم نگهداری
محل خنک، خشک و دور از آفتاب مستقیم
کرمها را در محیطی معتدل و تمیز نگه دارید و از گرما و رطوبت زیاد دور کنید.
برگ توت تازه و خشک
غذا باید تمیز و بدون سم باشد و برگهای خیس یا کهنه نباید به کرمها داده شود.
تمیزکردن بستر
باقیماندهی برگها و فضولات را بهطور منظم جمع کنید تا بیماری و بو ایجاد نشود.
فضای کافی برای هر کرم
ازدحام باعث تنش و بیماری میشود؛ تعداد کرمها را متناسب با فضا نگه دارید.
زنبور عسل یا کرم ابریشم؟ مقایسهی دو حشرهی مفید
زنبور عسل
محصول: عسل، موم، گرده، ژلهی رویال و برهموم
غذا: شهد و گردهی گلها
محل نگهداری: کندو، معمولاً در فضای باز
نقش بیشتر: گردهافشانی و تولید مواد غذایی
کرم ابریشم
محصول: پیله و نخ ابریشم
غذا: برگ توت
محل نگهداری: فضای سرپوشیده، تمیز و دور از آفتاب مستقیم
نقش بیشتر: تولید الیاف
نکات ایمنی و مراقبت
قبل از شروع کار
کار با زنبور عسل را حتماً زیر نظر معلم یا فرد باتجربه و با لباس و نقاب مناسب انجام دهید. اگر کسی به نیش زنبور حساسیت دارد، نباید در بازدید از کندو شرکت کند.
پس از کار با هر دو حشره، دستها را بشویید و ابزار را تمیز نگه دارید.
جمعبندی
- حدود ۹۷ درصد از حشرات شناساییشده برای انسان مفیدند.
- حشرات مفید در گردهافشانی، کنترل آفات، تولید غذا، الیاف و دارو نقش دارند.
- زنبور عسل عسل، موم و فرآوردههای دیگر تولید میکند و در کندو گروهی زندگی میکند.
- کرم ابریشم با خوردن برگ توت رشد میکند و پیلهی ابریشمی میسازد.
- رعایت بهداشت، ایمنی و شرایط مناسب نگهداری شرط موفقیت در پرورش است.
دانلود PDF مهارت پرورش حشرات مفید
فایل کامل درس را دانلود کنید و همراه با کتاب مطالعه کنید.


شما کدام را دوست دارید پرورش دهید: زنبور عسل یا کرم ابریشم؟ نظرتان را در بخش دیدگاهها بنویسید.