در بعضی از کلمههای فارسی، نشانه «و» نوشته میشود؛ اما هنگام خواندن، صدای «اُ» را میشنویم. به این دسته از کلمهها اُ استثنا میگویند. بهترین راه یادگیری این نشانه، استفاده از داستان و تمرینهای متنوع است.
در ادامه، با یک داستان کودکانه، این مفهوم را راحتتر یاد میگیریم.
امروز در شهرک الفبا جشن بزرگی برپا بود.
همهی نشانهها آمده بودند؛ فقط و دیده نمیشد.نشانهها نگران شدند.
«نکند برایش اتفاقی افتاده باشد؟»در همین موقع، ـُ گفت:
«من میروم دنبالش.»او به خانهی و رفت.
دید دوستش زیر پتو نشسته و حسابی سرما خورده است.ـُ با مهربانی پرسید:
«چرا به جشن نمیآیی؟»و آرام گفت:
«امروز صدایم گرفته است. قرار بود روی صحنه شعر بخوانم؛ اما دیگر نمیتوانم.»
ـُ کمی فکر کرد و بعد با لبخند گفت:«نگران نباش! امروز من کمکت میکنم.»
و با تعجب پرسید:«چطور؟»ـُ گفت:«من کوچکم. موقع شعر خواندن، کنار تو میایستم. همه تو را میبینند؛ اما صدای مرا میشنوند.»
هر دو با هم به جشن رفتند.وقتی نوبت شعر رسید، همه چشمشان به و بود؛ اما صدایی که شنیده میشد، صدای اُ بود.
بچههای شهرک با تعجب گفتند:«عجب! ما و را میبینیم؛ ولی صدای اُ را میشنویم!»
رئیس شهرک لبخند زد و گفت:«آفرین! بعضی از کلمهها همینطور هستند. نشانه و نوشته میشود؛ اما صدای اُ خوانده میشود.»
از آن روز به بعد، هر وقت بچهها کلمههایی مثل خورشید، خودکار، خوشحال، خودش، گنجشک و خرس را میدیدند، یاد آن جشن میافتادند و میدانستند باید صدای اُ را بخوانند. 🌞
چند نمونه از کلمههایی که در آنها و نوشته میشود اما صدای اُ شنیده میشود:
خورشید
خودکار
خوشحال
خودش
گنجشک
خرس
خوشه
خواب
بعد از خواندن داستان، از کودک بخواهید:
کلمههایی را پیدا کند که و دارند؛ اما با صدای اُ خوانده میشوند.
این کلمهها را چند بار بلند بخواند.
با هر کلمه یک جملهی کوتاه بسازد.
هنگام خواندن، به تفاوت «نوشتن» و «خواندن» دقت کند.
این تمرینها باعث تقویت آگاهی واجی، روانخوانی و دقت در املا میشوند.
برای اینکه کودک این کلمهها را بهتر به خاطر بسپارد، بهتر است بعد از آموزش، دیکته و تمرینهای متنوع انجام دهد.
👉 [مشاهده دیکته درس اُ استثنا کلاس اول دبستان]
دانستن یک نشانه کافی نیست؛ کودک باید آن را بارها در کلمهها و جملههای مختلف ببیند و بخواند تا روانخوانی او تقویت شود.
کتاب دیکته شب عینکی با همین هدف طراحی شده است. این کتاب علاوه بر تمرینهای دیکته، صدها کلمه و جملهی متنوع در اختیار دانشآموز قرار میدهد تا:
✅ روانتر بخواند.
✅ دایره واژگانش را گسترش دهد.
✅ املای کلمههای دشوار را بهتر یاد بگیرد.
✅ با اعتمادبهنفس بیشتری بخواند و بنویسد.
اگر میخواهید فرزندتان در کنار یادگیری نشانهها، مهارت روانخوانی و املا را نیز تقویت کند، پیشنهاد میکنیم نمونه صفحات و توضیحات کامل این کتاب را ببینید.
